.T. SEOWrKOWSrfT. riIAi;AKTFRTSTYKA WISI.Y. 



197 



Z,in',:xi-x.;uii{i iz(d;i i iiwoliiieiiif^ sio jej z<; skonijn- l()d(t\v(\j iiiożo sio w ciij^ii 

 zimy 'zclarziić )-az, dwa, ;i nawet trzy razy. Bywały latn, w i<tórycli i-zcka sta- 

 wała (loi)ioro w (Inii^ioj jjolowic lutofro. 



T'rzy iiizkim stanio wody, a toni samom ])rzy jior.olnym hic^n i zoka ]>(- 

 ki-yó się niożo lodom już jjrzy 9-cio st(ii)ni()wym, kilka, dni ti wjijacym mrozio, co 

 miało miojsco w zimie roku 1S92/93. Gdy stan wody jost śi-odni, od 2 do stóp 

 ponad z(M-om lokalnem, to izoka. zamnrza d('])ioi-o. i;dy kilku dni z i-zodu silne 

 (15°) mrozy trwać hędą. 



Zjawisko })uszczani<a lodów jest wspaniało i warte widzonin. 



Xa kilka dni pizedtem woda stopniowo, łagodnie się AYznosi. l^ód |)od 

 działaniem promieni slońea i padających deszczów kruszeje, pęka i łamie się- 

 aż nareszcie pod wpływem wzmagającej się prędlcości naraz zrywa się pokrywa 

 lodowa do biegu. (Jhwilę taką rzadko można piy.owidzieć. Nieraz z rana prze- 

 chodziłem z dozorcnnii po ])ól wiorsty po lodzie, który po paru godzinach już 

 wędrował do Gdańska. 



Skoro lody inszą., rozlega się tizask, szum, pluskanie i zauważyć można, 

 jak tafle, gnano jnądem wody. ocierają się o sielne, zanurzają, stają na sztorc, 

 wyskakują jedna ponad drugą. AVegnane w miejsca płytsze, zatrzymują się nie- 

 raz i, stając się ])rzeszkodą jedna dla drugiej, zbijają się wkrótce w jednę masę 

 lodową, której poj(>dyńcze kawałki w najrozmaitszy sposób są na siebie nałożone 

 i n.itłoczone. Obserwatoi- ma izeczywiście przed sobą zaniki lodowe z najfanta- 

 styczniejszenii kształtiimi i wieżyczkami, a z brylantowym odbłyskiem. 



Jeżeli koryto rzeki wije się jirawidłowo, jest obszernem i doSć szerokiem. 

 a jirzytem j(>żeli lody, pi-zyliywające z góry. mogą być przez jnąd wo<ly. luli siłę 

 wiatru nnosz(me na ]iol)rzeża, to Icoryto jest wolnem od zatorów, ale za to ]>o- 

 wstaje wtedy, na jednem łub obu pobrzeżach. wał lodowy, to jest zbita masa 

 ])iętrzącycłi się tafli, dosięgająca dna. a stercząca na kilka stój) jjonad wodą. Ta- 

 kie samorodne morza lodowe (mer de glace) można obsei wować coi-ocznie w olio- 

 licncli Siekieiek, a także powyżej i poniżej smoka wodociągowego. Wały takie 

 lodowe nadbrzeżne ciągną się niekiedy na wiele kilometrów, a wszerz bywają też 

 bard?.o obszerne. 



Często na środku rzeki, na wysokich ])iaszczystych ławach, ])owstają nn jfan- 

 tastycziiiejsze, odosobnione góry lodowe. Poziom Yzeki musi się znacznie ])odnieśr, 

 a slońccł do])i ze pi zygrzać, zanim się takie zwały lodowo i'uszą z miejsca. 



Jeżeli kor\t i i-zeki jest nieprawidłowe, jeżeli kierunek l)rzegów, a tem sa- 

 mem i j)i;jdu jest esowaty, a co gorsza, jeżeli w skutek mai-twych odnóg, luli 

 łaYt- piaszczystycłi prąd główny raptownie znn'enia kierunek, lub lozdzieia się na 

 ponini(\isze, to w samem koiycie izeki tafle, najiieiane jedna jirzez drugą, mogą 

 się ])oziirywać w ziemię, n. będąc natychmiast wgniatane, przytłaczane ])rzez nad- 

 pływające inne lafle. mogą wytwoizyć poprzeczny wal w samej rzece i litei-ałnii' 

 mogą cłiwiłowo zatamować odjiływ wody. Taki poprzeczny zwal lodowy w krótkim 



