J. SŁOWIKOWSKI. CHARAKTERYSTYKA WISTY. 211 



Dziwniejsze jcszrzc to, że 7. \ \\\ t l(u /,;ii \ili ii\ eh wkI.i iiin inoglfi przedo- 

 ftawuć sig do la.iukMisatoia, i'o też 1)\ lu pi-zyczynn zatrzyiiiaiiia. Iiib sninuwolnegd 

 stawania maszyn. 



ciągu i)rzeto jednej nocy dwukrotnie zaoI)Serwowaliśniy, że skoi-o nias/,\ na 

 stanęła, powstawała natyclimiast silna krystalizacya i gia wentyli była już ni<'ino- 

 żliwa, a tein samem maszyny nicmożna już było puścić w ruch. Nadniienić winic- 

 ncu), że prędkość wody w rurze ssącej dochodzi do jednej stopy na sekundę, w głó- 

 wnych zaś wentylacli do sześciu stóp. 



Lód, jaki się zgromadził w dzwonach wentylowych, a więc tam, gdzie nic mógł 

 być ubijany, zajmował daleko większą i)i-zcstrzeń, niż '/^ pustej przestrzeni, a wia- 

 domo, że przy krystalizacyi wody w zwykłych warunkach tylko '/g zamienić się nu-żc 

 na lód, a '/s zostaje w stanie płynu, będąc podtrzymywaną w tym stanie jirzcz i i< - 

 plo, uwolnione ze ścinającej się masy. 



Teorya wody przecliłodzonej mogłaby jako tako wytłumaczyć kiystalizacyą 

 wody, gdy płynąca cząsteczka wstrzymaną zostaje w swym biegu wskutek napotka- 

 nia jakiegoś przedmiotu. 



AV żadnym razie la teorya nie da się pogodzić z faktem przymarzania, przy- 

 czepiania się, czyli ])izywierania igieł, lub słupków lodowych do przedmiotów, na 

 dnie napotykanych. Musi tu być pewne oddziaływanie samego przedmiotu na ele- 

 ment krystalizujący. 



Dr. Schmied, jeden z badaczy meteorologów na s(ar\ i Hrilck nad jMcnem 

 (czasopismo d. Wetter z roku 1888. str. 284) tworzenie się lodu na dnie przypisuje 

 skojarzeniu się dwu przyczyn: jedną ma być nizka tempcratuia wody, a drugą usta- 

 wiczny ruch elementów. 



AV potokacli i strumieniach górskich dlatego, podług Schmieda, tak wyraźnie 

 i często pojawia się skorupa na dnie, że woda, przeskakując z kamienia na kamień, 

 z przeszkody na przeszkodę, w rzeczywistości miesza się w całej masie, a j)owietrze 

 zimne pochwy tuje wszystkie elementy wody. 



Gdyby więc nawet źródła, dające początek potokom, miały tL"mi)craturę ponad 

 zerem, to temperatura ta z czasem zniknie i strumyk av całej swej masie ochłodzi 

 się do zera, a może i niżej zera. Krzepnięcie nastąpi tam, gdzie ruch zwolniony, 

 czyli na dnie. 



Silnem obmarzaniein dna w czasie zimy odznaczać ^ię mają strumienie górskie 

 „Lajuingbach'" i „Thorlbach", wpadające do rzeki Murg. 



Zachodzi tu ta jeszcze okoliczność, że krystalizacya najobfitsza występuje przy 

 ujściu tych strumieni do basenów, może dlatego, że ruch cząstek płynu osłabi. 

 iSchmied utrzymuje, że nawet w jeziorach, a więc w wodach stojących obmarzanie 

 dna powstać może, jeżeli do jeziora lub stawu wpada j)otok górski, oziębiony niżej 

 zera, którego woda dlatego marznie na dnie, że ruch cząstek został wstrzymany. 



Są tacy, co lód. tworzący się na dnie rzeki (Grnndeis). uważają za lód, wytwa- 

 rzany na powierzchni, który w skutek zamadzenia i obciążenia materyałann' postron- 

 nemi, opuszcza się na dno i tam jakiś czas spoczywa. 



To tłumaczenie nie ma juź dziś żadnej wartości, choćby wobec faktów, zaobser- 

 wowanycli na "Wiśle przy smoku. 



