.T. SŁOWlKOWSICr. ClIARAKTKRYSTYKA WlSLY, 21.'{ 



Źdźbłii 'trawy, które podczas dnia pochlaniaJy ciepło i pizyjęly toinperaturcj otacza- 

 jącego powieti-za, wyrzucają, czyli proinicuiują w przestrzeń podczas nocy pe\vua_ 

 ilość ciepła, a przeto oziębić się muszą i to teni silnitij, im silniejsze oddawanie cie- 

 pła, to jest im niższa temperatura powietrza i niebo jaśniejsze. 



Choćby nawet temperatura 2^o^'i(^tiza nie spadła do zera, źdźbła trawy 

 mogą siy oziębić aż do stojniia zamarzania pary wodnej, co wywoła szron; w innym 

 l azie. gdy temperatura jest jeszcze nad zerem, otrzymamy nie szron, lecz rosę. 



Coś podobnego, podług teoryi Kriega, ma powstawać na dnie rzeki w wo- 

 dzie; warunkiem niezbędnym ma tu być silne promieniowanie, wywołane pi-zez ja- 

 sność nieba. 



Podług mnie, powiązanie zjawisk szronu i losy ze zjawiskami obinarzania 

 pizedmiotów na dnie rzeki nie wytrzymuje krytyki. 



Dna kamiennego niemożna porównywać z murawą. (J dzież tu mówić o cliro- 

 powatości, kiedy przedmioty na dnie rzeki są jakby wyszlifowane, a i)rzy naszym 

 smoku żaden, nawet nadelikatniejszy pilnik nie wygładziłby żelaza tak dokbulnie. 

 jak to uczynił jnasek i muł wiślany. 



Tnne muszą być warunki promieniowania ciepła wprost w atmosferze, a inne. 

 gdy promieniowanie odbywa się przez warstwę wody. 



Niewdając się w dalszą krytykę, wspomnę, że zasklepianie się smoka jest zja- 

 wiskiem, pei yodycznio się powtarzaj ącem, ale zawsze wieczorem po zachodzie słońca: 

 ])rzy tej samej aurze, a nawet przy zwiększonym mrozie i większej jasności nieba 

 podczas dnia, jiocząwszy od wscliodu słońca, zaskorupianie się smoka nie jest tak. 

 ,jak w nocy, wydatnem. 



Gdyby przypisać promieniowaniu omawiane zjawiska, lód jia dnie tworzyćbv 

 się musiał głównie tam, gdzie potem najwięcej jest si)rzyjających warunków, a więc 

 głównie w miejscach płytkich, otwartych, a najprędzej na środku rzeki, około ław 

 piaszczystych. Przy smolai znajdowało się niei-az kilka łodzi, pomosty z desek, 

 a więc było utrudnione promieniowanie, a pomimo In, trzeba było walczyć ze skorupą 

 lodową dna j zeki. 



Teorya promieniowania nie da się nagiąć do wytłumaczenia zajmujących nas 

 tutaj zjawisk choćby z tej jeszcze racyi, że szron i rosa najobficiej występują, gdy 

 jest powietrze spokojne, l)ez wiatru; tymczasem obmarzanie dno nie występuje, 

 a przynajmniej zaprzeczają, aby występowało w wodzie stojącej. 



Może nie wyczerpałem wszystkich teoiyj. jakie są podawane, nasłuchałem się 

 ich dowoli, ale lejnej o nich nic wspominać. 



Xa jedno, jako technik, musze tu zwi óeić uwagę. W znanem wydawnictwie 

 ..liandbuch der Ingeuieurwissenschaften", T^. Franziuz u E. Sonne. w tomie 111 

 pod § ló, jest artykuł j)od tytułem ..Grundeis". Dukata tomu, kto wyrozumie 

 myśl autora. 'I'u nieznajomość faktów zatuszowano obfitością wyrazów i niejasud- 

 ścią stylu. 



Za to inny uczony, K. Eenz, w dziele „O wybuchach kotłów parowych'' zała- 

 twia się / kwestyą ci(^plosłanu wody krótko i węzlowato. Niema dla niego stanów 

 krytycznych, niema i)i-zegrzanoj i przechł(i(lzon<'j wody. A prz(>cież teg<i lodzajn 



