K. l.ArcZYŃSKt. / I-OWIATU TKUUKIKGO [)() SZC/AUNirv. 



83 



milacli, rozdzielonych na 5 stacyi kolejowych, spus/czę się ku dołowi tylku 

 34 więc i^rzeciętnie niewięcej, jak 0,2<S ni na kilometi-. 



Chwilę tylko czekałem na pociąg z AYilna, już pędzę koleją żelazną na pc- 

 ludniowy zachód. Z 2)oczątku podróży w lasach świerki, sosny i brzozy, na polu 

 glina, a ziemia, chociaż, zaczynając od gór Pouarskich pod Wilnom, stopniowo 

 coraz mniej wzgórzysta, jednak jeszcze kolo Rudziszek nio może się zwać pła- 

 szczyzną. 



Dopiero koło następnej stacyi Olkieuiki wjeżdżam na piaszczystą płaszczyznę, 

 ciągnącą się przez trzy stacye: Orany, Murcinkańce, Poi-zecze. Jest to najmniej 

 l)owabny kawał drogi między Wilnem i AV'arszawą. 



"\V lasach nikną świerki, zostaje tylko sosna z brzozą. Lasów dużo, ale zu- 

 l)cłnie wyniszczone, tściśle daje się do nich zastosować definicya Świątecznego, 

 że las są to resztki drzewa, niedające się spieniężyć. 



Mnóstwo takich lasów przy drodze żelaznej między Wilnem i Warszawą. 

 W pewnej jednak odległości od tych zakrzaczonych przestrzeni muszą jeszcze 

 istnieć dające się spieniężać ostatki, bo wszystkie stacye przykolejowc między 

 Kudziszkami i Grodnem zawalone sągami drzewa opalowego. 



Nad wodami i moczarami piaszczystej płaszczyzny, którą przebywam, wierzb 

 nadzwyczajnie mało — same olchy. Niewielkie jeziora od czasu do czasu widać 

 przy drodze. Za Olkienikami droga żelazna przecięła się pod kątem ostrym 

 z rzeką Mereczanką, płynącą wśród piasków odkrytych. I. rzeka i droga żelazna 

 dążą ku Nienmowi. Celem rzeki miasto Merecz, pamiętne śmiercią Włady- 

 sława IV-go w roku 1648; cel^m drogi Grodno, o kilkadziesiąt Am powyżej Me- 

 recza położone nad Niemnem. Widły Mereczanki i kolei żelaznej im bliżej Nie- 

 mna, tern się więcej rozszerzają. Przez dwie jednak stacye Orany i Marcinkańce 

 widać z pociągu na prawo, na skraju horyzontu coriiz odleglejsze żółte smugi 

 wielkich piaszczystych wydm, znaczących kierunek rzeki. Prócz wydm nadrzecznych 

 niebrak w okolicy różnokształtnych wzgórków i odsepisk piaszczystych. 



AV smutnej okolicy i wspomnienia historyczne niewesołe. W Olkienikach, 

 skąd rozpoczęła się piaszczysta okolica, którą jadę, był dawniej, jako w stolicy 

 starostwa, zameczek, świadek krwawego gwałtu w roku 1700. 



A\'' owe czasy między możnowładcami na Litwie największe mieh znaczenie 

 Sapiehowie, dzierżąc wszystkie wpływowe urzędy litewskie, a szlachtę i możnych 

 współzawodników traktując z wysoka. Tlała nienawiść ku Sapiehom, jak iskra 

 w popiele, póki płomieniem nie wybuchła. PoAvód dało zelżenie w Wilnie książąt 

 Wiśniowieckich przez służbę hetmana Sapiehy. Oburzona szlachta zgromadziła, 

 się w Oszmiańskiem i haj-że! na Soplicę. Ale zajazd tym razem był ogromny 

 Ludzi 20,000 pod wodzą Wiśniowieckich, Ogińskich, Pociejów. Paców i Brzostow- 

 skich pociągnęło do Olkienik. 



Sapiehowie w 9000 ludzi wyszli na spotkanie, ale pod Lejpunami zostali na 

 głowę rozbici. Zwycięscy, prowadząc jeńców wojennych, weszli do Olkienik i rządy 

 rozpoczęli rozsiekaniem wziętego do niewoli Michała Sapiehy, koniuszego wiel- 

 kiego litewskiego, a syna hetmana. Ten-że los spotkał Wojnę i wielu innych. 



Potem szlachta zrobiła walną naradę, oddała się pod wodzę wojskową księcia 

 Wiśniowieckiego,' rozłożyła się na leże w dobrach sapieżyńskich, rozpisała podatki, 



