K. ŁArCZYŃSIU. L POWIATU IKOCKIEGO DO SZCZAWNICY 



117 



Najciekawsza ze wszystkich roślin maleńkiego ogródkji. i)i zy))ominaj}},cą aptc- 

 (zko Wojszczanki w T'iimi Tadoiis/.u jest Cnicus benedictus L., dawnicy na- 

 zywany Cai'duus benedictus, co spolszczywszy, będzie karfhihnwiliiht. Tak t^> 

 roślinę po staroświecku nazywaHonierska. U Mickiewicza Laicdf/Lfu hanhi. 



Tu miójsce wspomnieć o parku przy górnym zakładzie zdrojowym i o parku 

 na Miedziusiu. Oba należą, jak i zakład leczniczy, do Akadennl Umiejętności 

 w Krakowie. Oi-zewa z miejscowych lasów oi'az krajowe, do szczawnickiej tlory 

 leśnej nionaleźące, przytem niektóre zagraniczne, rosną w parkach szybko i bujnie. 

 Na Miinlziusiu. na miejscu dzisiejszych pięknych di-zew. ])amiętam ])ized .30-tu 

 jiaru laty jjastwisko, na którem nie było ani jednego krzaczka. Dizew najwięcej 

 ])osadzono między 1861 i 65 rokiem, chociaż i później j)rzybywały. Dziś. przy 

 odpowiedniej wysokości, niektóre ))nie, o 1 m nad ziemią, mają obwody nastęi)iiją- 

 cych wymiarów: Pinus strobus 0,8 ł/i; jai'zębiny. jaw(u-y i świei'ki Lim; lipy, 

 modrzewie, klony i jesicmy 1,2 ■)»..■ brzozy 1.4 m; akacye (Robi ni a) 1.5 »i. 



Na miejscu górnego zakładu zdrojowego przed 50-ciu kilku hity. jak wiem 

 z wiarogodnego 0]iowi;vdania. było j)ole. Pierwsze budynki i)rzy kwaśnych źi ódłach 

 od dawna znanych, stawiał Józef .Szalaj w 1839 loku. Najstarsze drzewa parku 

 były sadzone nmiej więcej w ow}ni czą^e, w żadnym razie nie wcześniej. Dziś 

 niektóre pnie o 1 m n;ul ziemią mają obwody: jawory 1,5 9»; brzozy i klony 1.6 h;; 

 jesiony !,!» »t; świerki 2,1 modrzoiwie 2,2 7»; topole ])iramidalne 2,3 m. 



AV borku świerkowym, przy domacli ..Brat" i „Siostra'* zasadzonym przed 

 2<)-lu, laty niektóre pnie o 1 m nad ziemią mają obwodu <i,8 m. 



Z wielkiej liczby krzewów, ntrzymywanycłi w i)arkach. jeden tylko hez kora- 

 lomj (Sam buc us racemosa L.) porzucił oi)iekę ogrodnika i rozpoczął dziki « 

 żywot, rozsiawszy się w pobliżacli paiku na ^Sfiedziusiu. 



Nic dziwnego: należy do floi-y sąsiednich Pi -nin i lasów szczawnickich, więc 

 i na Miedziusiu jest jakby u siebie w domu. 



Ogi odnik górnego zakładu może się jiochlubić setkami róż. Szlamy \)0 więk- 

 szej części wyszukane zostały na miejscowych miedzach i w las;ich okolicznych 

 (Rosa caniua L.). 



Bai'dzo wiele roślin zielnycli, o których będzie mowa przy zaroślach i lasach, 

 rośnie w j)arkach w stanie dzikim. 



Ponad wsiami i sadami, na niższych uboczach pasma granicznego i głównego 

 grzbietu Karpat ciągną się kamieniste ui)rawne pola. należące w całej dolinie 

 szczawnickiej, z małym wyjątkiem, do górali, albo w ostatnich czasach do żydów.*) 

 Rozdrobnienie własności rolnej docliodzi do ostatecznych prawie granic na szczaw- 

 nickiej dolinie. Crdyby choć każdy gazda miał w jednem miejscu cały swój ka- 

 wałek ziemi, ale to skutkieju kupna, wian, działów spadkowych i zastawów p( - 

 siada w kilku, czasem w kilkunastu miejscach i-óżne ski^awki i kawałeczki grunti', 

 często o kilka kilometrów odległe jeden od drugiego. Na jjrzechadzki z jednego 

 pólka na drugie właściciel i jego robotnicy marjiują mnóstwo czasu, a nawóz 



*) Żydzi, chooinż obecnie dużo nrnintów ornych i polan wykupili w Karpatnch, nigdzie 

 nie zajmują się sami robotami gospodarskiemi. 



