122 DZIAŁ III. BOTANIKA. 



hahki, frnu-y, a uawet ' dobrze uzbrojone kąsiny hezłody<joice. Na innem miejscu 

 zaraza czericoiia (Orobancho rubens WaHr.) rośnie najiozór najnipwinnioj obok 

 zbiedzonej lucerny sinrjjon-atfj (INIedicago falcata L.), gdy tymczasem pod zi(!- 

 mią korzeń zarazy, usadowiwszy się na korzeniu sąsiadki, wysysa soki. do jej ży- 

 cia niezbędne. Bardzoljy to l)yło posępne, gdyby nie to, źe rośliny, niemając 

 zaczątków systemu nerwowego, są pozbawione cienia nawet świadomości istnieni:i 

 i nie odczuwają żadnycli bólów. 



Od polan przechodzę na miedze i do zarośli. -Mówiąc o jiolacłi. nadmieni- 

 łem, że zwykle gazda wyrzuca kamienie ze swego małego pólka na blizką gra- 

 nicę. A że kamieni dużo. więc graniczna miedza nieraz wysoko sterczy nad po- 

 lem. Przy częstych deszczach kamienny wał i)rędko krzewami zarasta, głównie 

 tarniną. Prócz tarniny, spotyka się ylogl, saldakl, tr'uu-zhy, róże, kaliny, .śirultry 

 i ożyity, słowem: często miedze są zaroślami i dlatego razem rozpatruję ich ro- 

 ślinność. 



Zarośla właściwe są kilku gatunków. Nieraz wśród pochyłych i)ól trafi się 

 tak stromy kawałek ziemią że go zaorać nie sposób, rzuca się nań tarnina z po- 

 Avyżej wymienionemi towarzyszkami i tworzą się zarośla, podobne do zakrzaczonej 

 miedzy. 



Inaczej wyglądają zarośla pastwiskoAve. tia dwojakie. Albo na suchej, ja- 

 łowej górze, przeznaczonej na 2)astwisko . dla owiec i kóz, obszerne j)rzcstrzenie 

 zarasta gromadnie jałowiec; albo na takiejże górze l^amienistej, czasem sajjowa- 

 tej, rozciągają się knieje (dchy hialfj (Alnus incana L.), niekiedy bardzo gęste 

 i zwykle bez przymięszki innych krzewów. 



Na uboczacłi głównego grzbietu, najbliższych zakładu zdrojowego, w miej- 

 scowościach, zwanych przez górali: ,,do Zdżaru", ..na Języki", .,Poi)owa góra'', 

 ., Berki", pamiętam i)rzed 30-tu laty na gruntach włościańskicłi ładne świerkowe 

 borki. Obecnie ich niema, zostały wyniszczone z krzywdą dla zakładu pod wzglę- 

 dem zdrowotnym i z krzywdą dla malowniczości okolicy. Na miejscu wyciętych 

 świerków rozrodziły się białe olchy. 



Na pastwiskach smutnie one wyglądają, l)o zawsze są tylko w jiostaci krza- 

 ków. Przyczyną karłowatości nie są warunki klimatyczne, ale ciągłe wycinanie. 

 W parkacb, gdzie nikt roślin nie uszkadza, olchy białe powyrastały w })iękne 

 drzewa. Na całej dolinie szczawnickiej dużo zarośli olszowych. Większą część 

 obszernej góry Jarmuty jjorasta olcha biała. Przemyślność górali zużytkowywa 

 jej liście. Suszą je, jak już poprzednio wspomniałem, w dużych ilościach w czerwcu 

 na zimową paszę dla owiec i kóz. Liście jesionów mają być jednak pożywniejsze. 



Wyliczyłem trzy najpospolitsze składniki zarośli: tarninę, jałowiec i olchę 

 biała; czwartym krzewem zaroślowym, równie licznym, jak poprzednie, jest lesz- 

 czyna^ czyli po góralsku łaszka, królująca w najpiękniejszych zaroślach, bo na 

 polanach. 



Chociaż leszczyna lubi widocznie otaczać się drugiemi leszczynami, nie od- 

 pycha jednak innych krzewów; nawet krzaki buczyny — zbiegi z sąsiednich lasów, 

 spotyka się często na polanach wśród zarośli leszczynowych. Zarośla te bywają 

 dwojakie: albo gęste zarośla właściwe, albo też leszczyny, porozrzucane na po- 

 chyłej góiskiej łące, są rodzajem parasoli, zabezpieczających rośliny zielne od 



