A. ZALEWSKI. 



Z DZIEDZINY STAROŻTTNICTWA. 



3 



Dwie przedostatnie miejscowości muszę polecić szczególniejszej uwadze na- 

 szych starozytników z rzemiosła. Jeziora, ponad którenii rozcisłga się wzgórko- 

 wata, piaszczysta okolica, s;j stosunkowo do innych jezior tutejszegct kraju dosyć 

 płytkie, w najgłębszych miejscach nieprzenoszące 7 do 10 łokci, przeważnie je- 

 dnak, szczególniej jezioro Blizne, daleko })łytsze. Otóż bliżej południowego końca 

 ostatniego jeziora (którego dno mocno błotniste), znajduje się mnóstwo przegni- 

 łych palów dębowych, wbity cli w ziemię i zanurzonych całkowicie pod wodą. Są 

 one przyczyną, że rybacy nie mogą w odpowiednicli miejscach zajjuszozać swoich 

 wielkich sieci, chociaż, jak mi mówiono, wiele z tych okrąglaków już wydobyto 

 i spalono. Jeziora Orszulewskie i Blizne oddzielone są od siebie nizką, szeroką 

 smugą łąk torfowych, zasypanych w części piaskiem przez fale jeziorne. AV da- 

 wnych czasach, gdy poziom wód był wyższy, niż obecnie i zanim się wytworzyła 

 torfowa powłoka z przegniłych części roślin, oba jeziora tworzyły jednę obszerną 

 całość, tak wielką, jak cała ich przestrzeń wraz z otaczającomi je moczarami. 

 Dwie miejscowości pod nazwą Słupie, leżące na wschotljiim brzegu większego 

 jeziora, każą nam domyślać się, że miano to ma wiele łączności ze słuijanu, znaj- 

 do wanemi w jeziorach. 



Podług mego zrozumienia rzeczy, nazwa ta (Słupia, a właściwie Słupie, — 

 końcówka pierwszej jest na nowożytny si)osób przerobiona) była dana pierwotnie 

 jezioru (dodziśdnia nazywanemu także Słupskiem), a dopiero z jeziora jjrzcnio- 

 sła się na sąsiednie osady. Tak więc jezioro od znajdowanych w niem slupów 

 zostało nazwane Słupiom, a gdy w późniejszych wiekach część jego południowa 

 oddzieliła się od głównej masy wód torfiastą smugą, nazwa Slupie (a później 

 przezwisko „Słupskie", „Orszulewskie'", już od osad pochodzące) pozostała nadal 

 przy większem jeziorze, a nmiejsze zostałc nazwane ,.Bliżnem", „Bliźniem'', lub 

 „Bliźnem", jako bardzo blizkie, lub z jednej całości początek biorące. Dziś 

 to ostatnie jezioro bywa w okolicy nazywane „Szczutowskiem'", lub ,, Hlizieńskiem'", 

 od osad, nad niem rozsiadłych, Szczutowa od zachodu, a Blizna od wschodu. Ta 

 druga jednak osada musi być znacznie starszą i pochodzi wprost od dawnej na- 

 zwy jeziora. Otóż słupy wspomniane, głęboko w dno jeziora wbite i ściśle z niemi 

 związana nazwa tego ostatniego, każą mimowolnie przypuszczać, że na jeziorze 

 istniały niegdyś budowle nawodne, po których pozostały dodziśdnia. jako je- 

 dyne widoczne ślady, te właśnie kłody, będące przeszkodą dla miejscowych ryba- 

 ków w ich straszliwie niszczycielskiem gospodarstwie rybnem. Słui)y, jak już po- 

 wiedziałem powyżej, są widoczne dzisiaj w jeziorze Bliźnem od południowo-za- 



brzyńskiej", ogłoszonej w ..Bibliotece Warszawskiej" z r. 1861, t. III, badacz ten wyinieiiia 

 kilkanaście miejscowości, w którj'ch znajdowano groby z czasów przeddzicjowycli. Stanowisk 

 tycli naj\vięcej w okolicy, położonej na północ i na pólnoco-zacTtód Dobrzynia nad Wisłą, 

 a mianowicie przy wsiacli: Bacliorzeme, Zai'zeczewie, Szpetalu, Zadiisznikacli, Nowej Wsi. 

 Olesznie, Dyldinie, Wierznicy, Cliolinie i Leniu. Dalej w stronę Dobrzynia nad Drwęcą, po- 

 pielnice odkopywano: nad brzegami rzeczki Rwica w Cliojnie i Stabmierzu, we wsi i\Iazow- 

 szn, w Nowogi'odzie i wogóle wszędzie, w iniejscowościad . odznaczającycli się ziemią najiiro- 

 dzajniejszą. W okolicy Rypina znajdowano urny we wsi Kowalknch (str. 237). 



