14 



DZFAŁ IV. ANTROPOLOGIA. 



W okolicy Wyszogrodu na bardzo malej przestrzeni istnieje aż siedem zna- 

 cznych okopów, okrążających półkolem to starożytne miasto. Pierwszy okop na 

 zachód Wyszogrodu wznosi się nad samą niemal Wisłą w stronie wsi Drwały, 

 drugi na północ od tego ostatniego o jakie 8 kilometrów znajduje się na Orszy- 

 mowie (właściwie Ojrzymowie) przy drodze od dworu ku wsi Lasocinowi, ponad 

 niewielkim moczarkiem, stąd o trzy kilometry na północ przy wsi Nakwasinie jest 

 trzecie grodzisko. Od tego miejsca na południowy wschód, aż pod Bogurzyn i Ra- 

 dzikowo, gdzie istnieją najdalej w tym kierunku wysunięte grodziska (to ostatnie 

 o sześć kilometrów od Wisły oddalone), ciągnie się na długości całych 12 kilome- 

 trów kilka szeregów wyniosłych wzgórz, któi-e w dawnych czasach bywały zape- 

 wne z korzyścią wyzyskane przez naszych przodków w celach odpornie wojennych. 

 To też na tej przestrzeni nie znajdujemy żadnego umyślnie usypanego okopu, aż 

 dopiero w znacznej odległości na południe od tych pagórków, a o pięć kilometrów 

 drogi od Wyszogrodu spostrzegamy jedno znaczne grodzisko w pobliżu rzeczki 

 przy wsi Grodkowie, które zapewne już ostatecznie broniło wstępu do wspomnia- 

 nego miasta. 



Niedaleko na południe od okopu na Radzikowie, we wsi Wilkowujach wznosi 

 się na polu bardzo znaczne, podłużne wzgórze, które zapewne w starożytności 

 było również w celach obronnycłf obwarowane. 



Na północ od powyżej wymienionego grodziska w Nakwasinie, w odległości 

 jakich sześciu kilometrów od niego i w prostej linii od Wyszogrodu, znajduje się 

 jeszcze jeden (to jest siódmy) okop przy wsi Bolkowie, ponad rozległym mocza- 

 rem wzniesiony. 



Na zachód od Ojrzymowa (Orszymowa), pomiędzy wioskami „Pyrki" i „Mała 

 Wieś", nieopodal wiatraka, na równem polu istnieje kopiec, wzniesiony także ręką 

 ludzką, czyli właściwa mogiła, o której lud okoliczny twierdzi, że kryje w sobie 

 zwłoki jakiegoś sławnego wojownika, kto on był jednak i do jakiej należał naro- 

 dowości, nikt objaśnić nie umie *). 



Takaż sama mogiła, bardzo udatnie usypana, postaci zupełnie prawidłowego 

 ostrokręgu, znajduje się w uroczem położeniu w parowie rzeczki, w zachodniej 

 stronie wsi Miszewa Murowanego, odległego o 15 kilometrów na wschód od mia- 

 sta Płocka. Piękna ta mogiła jest w wielkim porządku utrzymywana przez wła- 

 ściciela majątku, który ją ogrodził i posadził na niej rozmaite drzewka. 



Po drugiej stronie Wisły w Gostyńskiem, w prostej linii na zachód od Pło- 

 cka, istnieją dwa okopy niebardzo znacznych rozmiarów, jeden we wsi Popłaci- 

 nie, przy końcu sosnowego lasu, zwanego „Krzywym Borkiem" **), wysoki przynaj- 

 mniej na 15 metrów, usypany prawie całkowicie z jjiasku (innej ziemi w blizkości 



*) Porównać: W. H. Gawarecki. Opis topograficzno-historyczny ziemi wyszogrodz- 

 kiej, drugie wj^danie, rok 1824. Tamże wyliczono również prawie wszystkie grodziska 

 w okolicy Wyszogrodu. Porównaj także: Ł. G. (Łukasz Gołębiowski). Opisanie history- 

 czne i statystyczne województwa płockiego, gdzie także mowa i o okopach. 



**) Tak nazwany z tego powodu, że wszystkie w nim di'zewa bez najmniejszego wy- 

 jątku były krzywe (aż do 1875 roku). Krzywizny te byJy )iajróżnorodniejsze i często bar- 



