A, ZALEWSKI. Z PZIEDZINY STAROŻYTNICTWA. 



15 



niema) i od strony północo-wschód niej mocno rozwiany, drugi przy młynie Socha 

 (Silclia Papiernia i t. p. nazywanym) poi^ul rzeczką Skiwą, ze trzccli stron wo- 

 dami jej otoczony i również z piasku utworzony. Pierwszy (tkop, który służył za- 

 razem i za mogiłę, jest odległy od Płocka w ])rostyin kierunku o trzy kilometry, 

 stanowi on zachodnie zakończenie szeregu niewielkich, piaszczysłycli wz^'órków, od 

 których jest odcięty szerokim przekopem, a oil zachodu i jjołudnia jj^muje nad 

 rozległą, uizką równiną, dzisiaj av znacznej części zupełnie suchą i miejscami za- 

 wianą piaskiem. Okop na Sosze jest niższy od poprzedzająceg(» i szeroko roz- 

 wiany na szczycie; kierunek jego dłuższej osi od zachodu na wschód, a odległość 

 od Płocka 9 kilometrów. 



Zresztą, oprócz poprzednich, znane są mi w Gostyńskiem jeszcze trzy gro- 

 dziska, wszystkie w bardzo hlizkich od siebie odstępach wzniesione, bez porówna- 

 nia okazalsze od tamtych i wszystkie z wyraźnemi zagłębiami na szczytach. Leżą 

 one na jednej prawie linii od północy ku południowi w bardzo blizkiem sąsiedz- 

 twie Gostynia, na zachód od Skrwy i tego ostatniego miasta. 



Okopy te są usypane przy końcach i bocznych odroślach szeregu wzgórz, 

 otoczonycli od strony zachodniej jeziorkami i podmoklemi łąkami, a od wschodniej 

 moczarami, utworzonemi przez rzeczkę Skrwę. Najwynioślejszem z nich, a zara- 

 zem najbardziej stromem i trudno dostępnera, jest najwięcej na południe wysu- 

 nięte grodzisko, nazywane Dybanką, położone w uroczej miejscowości, z którego 

 nader rozległy i malowniczy na całą okolicę roztacza się widok. 



i 



Wszystkie te wielkie nasypy, wzniesione rękami naszych odległych przodków 

 na przestrzeniach ziem, powyżej wzmiankowanych, nazywane bywają przez lud 

 prosty okopami szwedzkiemi; nazwa ta nawet przeszła do map głównego sztabu 

 wojennego, na których oznaczono kilka podobnych grodzisk, chociaż bynajmniej 

 nienaj większych, jak naprzykład na północnym brzegu jeziora Skrwilna. 



dzo ciekawe: niektóre drzewa rosły zupehiie pochyło (tak, że kozy mogłyby po iiidi łazić), 

 inne były to u dołu, to w środku, to pod samym szczytem pogięte, lul) poskręcane. Często 

 można było znaleźć ])0 dwa. tizy i cztery i>nie, Idizko przy soliie rosnące i naokoło sieltie 

 posłcręcane, jakliy jaka^ś umyślna, jjotężną, siłą. Zupełnie prostego drzewa w całym tym le- 

 sie niesposól) było odsznlcać; niektóre pozornie proste, l)ył3' allio przy samej ziemi, allio pod 

 szczytem skrzywione. Lud tutejszy objaśniał to zjawisko na swój sposól), upatrując w niem 

 jakąś silę nadprzyrodzoną. Krążyło tu więc jeszcze niedawnęmi czasy (czj- jeszcze i dzi- 

 siaj — nie wiem) kilka podań, z którycli najpowszecl)niejsze, o iłe je sobie z lat chlopięcycli 

 przypomnieć mogę, liyło mniej więcej Jiastępujące: W okolicy mieszkał pewien dumny, ale 

 i zły pan zarazem. Ten przy podziale majątku pokłócił się z własnym bratem i zabił go. 

 Stawiony przed sądem wyparł sie wszystkiego i na dowód swej niewinności złożył przysiejię. 

 Powróciwszy do domu, nie znalazł spokojności; dręczony l)ezust.ainiie wyrzutami .sumiejiia 

 i żalem po śmierci brata, nim rok upłynął, poszedł w nocy do l)oru i powiesił się nn sośnie. 

 Od tego czasu, na znak krzywej przj-sięgi, przez owego pana złożonej, wszystkie drzewa 

 w lesie krzywo rosnąć zaczęły. Dziś ,.l\rzywy Borek'" nie jest już krz>-wym, dawne bowiem 

 drzewa wycięto, a na ich miejscu wj-rosła młódź jest bardzo bujna i piękna, chociaż w czy- 

 stym zakorzeniona piasku. 



(Przypisek autora). 



