9 



Gdy wzniesienie nad poziomem morza wzrasta w pewnych granicach, tempera- 

 tury spadają w przybliżeniu o 0°.6; występuje tu jednak przebieg roczny w ten spo- 

 sób, że spadek ten jest najszybszy w maju, najmniejszy zaś zimą. Wynika stąd, 

 że, wraz z wzrostem poziomu, lata stają się względnie chłodniejsze, a zimy nieco 

 cieplejsze. W ten sposób zmniejsza się wahanie roczne, gdy brać miejscowości wyżej 

 położone. 



Po redukcyi na poziom morza, izotermy zmieniają się w przebiegu rocznym 

 z NWW ku ESE, w styczniu z NNW ku SSE, w kwietniu z W ku E, w lipcu z SW 

 ku NE i wreszcie w październiku podobnie jak i dla roku całego. 



Temperatury na poziomie ■ morza pozwalają zarazem znaleźć przybliżone war- 

 tości temperatur normalnych dla jakiejkolwiek miejscowości w objętym terenie, której 

 wzniesienie nad poziom jest znane. W tym celu wystarczy wziąć z Tab. II stacyę 

 najbliżej położoną i zastosować do niej wskazane poprawki na H, ęp i \. 



Aby rozejrzyć się w stosunkach rzeczywistych temperatury na ziemiach polskich, 

 przedstawione są w Tab. III wartości średnie dla kilkunastu miejsc, przyczem tempe- 

 ratury, nie będąc sprowadzone do jednostajnego poziomu, uwydatniają także i wpływ 

 wzniesień terenu. Z Tab. III wynika, że wpływ oceaniczny występuje dość silnie, 

 lecz że działanie otwartego morza słabnie w sposób wybitny po drodze na wschód; 

 Bałtyk wyciska wyraźne swe piętno tylko na wybrzeżach. 



Wzdłuż równoleżników z zachodu na wschód, temperatury zniżają się niewiele 

 więcej od 1° zgodnie z słabnącym wpływem morza; różnice zaś z południa ku pół- 

 nocy, które wynosićby mogły 3° ze względu na stanowisko słońca, są w rzeczywistości 

 również mniejsze, gdyż na północy występuje wpływ ogrzewający Bałtyku, a ku po- 

 łudniowi temperatury zniżają się wskutek wznoszenia się terenu. Z tych względów 

 różnice temperatur na obszarze ziem polskich nie są zbyt znaczne, a w każdym razie 

 mniejsze od takich, któreby z innych względów oczekiwać było można. 



Zaznaczymy tu jednocześnie, że podobna, jakkolwiek mniej jasno wyrażona, 

 równomierność charakteryzuje i rozkład opadów w Polsce. I tutaj wpływ oceanu tylko 

 nieznaczne wprowadza różnice; wpływ zaś Bałtyku uwydatnia się dopiero w bezpo- 

 średniej jego blizkości i występuje w postaci silnie złagodzonych mrozów zimowych, 

 które na stacyach bardziej odległych od Bałtyku występują w daleko ostrzejszej formie. 



Dla rozkładu opadów najwybitniejsze znaczenie ma ukształtowanie terenu w kie- 

 runku pionowym; drobne nawet wzniesienia powierzchni okazują tu wpływ znaczny. 



Wracając do temperatury i, biorąc za punkt wyjścia Tab. III, wnosimy, że tempe- 

 ratury w dorzeczu Odry, Wisły i Niemna wahają się w średnich rocznych od 8° do 

 5°; tylko stacye górskie w Karpatach dają niższe wartości. 



Najobszerniejszą jest dziedzina z średnią temperaturą roczną od 6°.6 do 7°.5, do 

 której należy także i Sobieszyn. Na zachód od Wisły temperatury są nieco wyższe, 

 niż na wschód przez Bug ku dorzeczu Dniepru. W Królestwie temperatury roczne 

 poniżej 6°.5 daje Łysa Góra i niektóre stacye na wyżynie pagórkowatej między Wie- 

 przem i Sanem. 



We wschodniej części dorzecza Niemna, a więc w miejscach już silniej wysunię- 

 tych ku północy, spotykamy temperatury roczne koło 6°. 



W Karpatach na stacyach znacznie wyniesionych nad poziomem morza spotkać 

 można temperatury roczne koło 2° (na szczytach Karpat lesistych u źródeł Sanu), ko- 

 ło—l w Beskidach Zachodnich (Babia góra), a nawet do— 6° na najwyższych szczy- 

 tach Tatr. 



Pam. Fizyogr. — T. XXII. — Meteorologia. 2 



