27 



że w jednym i drugim razie odbiegamy od rzeczywistości i badamy okresowy przez 

 miesiące ruch dzienny temperatury, który w takiej formie w przyrodzie nie istnieje. 

 Najwłaściwiej jest przeto, podług A. Pietkiewicza, wykreślać graficznie przebieg 

 dzienny podług obserwacyj, nie rugując wcale ruchu rocznego. 



Warto jest przytoczyć następujące zdanie w pracy H. Wilda, które, jakkolwiek 

 najzupełniej słuszne, brzmi jednak dziewnie u badacza, który w temże dziele tu 

 często posługuje się wzorami dla funkcyj peryodycznych. 



Gdyby meteorologowie, mówi Wild, użyli byli tyle czasu na wykreślanie krzy- 

 wych, przedstawiających przebieg dzienny temperatury, ile go poświęcili na żmudne 

 obliczanie zapomocą wzoru Bess la, zbadaliby tę gałąź wiedzy dokładniej i lepiej. 



Ogólne rezultaty, zdobyte przez H. Wilda dla przebiegu dziennego tempera- 

 tury powietrza, nie straciły i dotąd nic ze swego znaczenia. Z tego względu przy- 

 taczamy poniżej najgłówniejsze wyniki. 



1) Pole odmian dziennych temperatury powietrza zależy od własności gruntu 

 w danem miejscu. Najmniejsze średnie pole odmian przypada na morzu (1° do 2°), 

 największe w środku lądów piaszczystych dochodzi 17°C. 



2) Chwila maximum temperatury, będąca funkcyą górowania słońca i pór roku, 

 zależy w istocie też od własności gruntu. Na oceanach i wybrzeżach maximum wy- 

 stępuje wcześniej i przypada między południem i lp (wcześniej latem niż zimą); 

 w głębi lądów między 2p i 3p, lecz później latem niż zimą. 



Chwila minimum temperatury przypada na morzu na 1 lub 2 godziny przed 

 wschodem słońca, w środku lądów o wschodzie słońca, albo nawet o 15 minut póź- 

 niej. Odnośnie do wschodu słońca minimum w zimie występuje nieco wcześniej 

 niż latem. 



3) Pole odmian dzienne oraz chwile max. i min. temperatury zależą również 

 od instałacyi termometru i jego wyniesienia nad powierzchnią gruntu. Tak wraz z zbli- 

 żaniem się ku morzu, jako też z podnoszeniem się ponad powierzchnię gruntu, chwi- 

 la największości zbliża się ku górowaniu słońca, a najmniejszości zdaje się cofać ku 

 północy. 



Z powiększaniem się szerokości geograficznej pole odmian maleje, wpływ ten 

 jednak jest mniejszy od czynników poprzednio wymienionych. 



Pole odmian zależy od długości czasu, w którego ciągu znajduje się słońce nad 

 widnokręgiem. Na wielkość pola odmian wpływa przeważnie stan pogody. Wpływ 

 ten jest tak znaczny, że wobec zmiennej w różnych czasach wielkości zachmurzenia, 

 przeważyć on może nawet wpływ długości dnia. 



4) Chwila nastania stanu średniego przed południem zależy nie tylko od wscho- 

 du słońca, lecz i od własności gruntu. Na morzu waha się ona około 8a, gdy tym- 

 czasem w środku lądów przypada przeciętnie o godzinę później (9a). 



Podobnież i po południu stan średni występuje na morzu prawie o godzinę 

 wcześniej niż w głębi lądu; chwila ta mniejszej w ciągu roku ulega zmianie niż mo- 

 ment występowania średniej przed południem. W zimie stan średni przypada koło 

 czterech i więcej godzin po wschodzie słońca, latem zaś w głębi lądów około zacho- 

 du słońca, a na wybrzeżach niemal o godzinę wcześniej. 



5) Przeciąg czasu od średniej przed południem do maximum jest na morzu 

 mniejszy, w środku zaś lądów większy aniżeli od maximum do średniej po południu; 

 znaczy to, że w klimacie morskim krzywa dzienna temperatury podnosi się bardziej 

 stromo ku maximum, a w klimacie lądowym opada nagiej po południu. W okolicach 



