Sławomir Miklaszewski. 



PĘZYCZYNEK 



DO SPOSOBU WYSTĘPOWAŁA TYPÓW GLEB 



NA ZIEMIACH POLSKICH. 



Dopiero w ostatniem dziesięcioleciu zaczęto zwracać uwagę na typy gleb i spró- 

 bowano je wyróżniać. Nie znało ich dawne rolnictwo, które wprawdzie mówiło o gle- 

 bach typowych (nprz. dla danej okolicy), lecz typów gleb nie wyodrębniało, zwracało 

 natomiast uwagę na urodzajność gleby i na jej, wobec tego, przynależność do tej lub 

 owej klasy. Najczęściej spotykane określenia, które utrzymują się jeszcze i do dnia 

 dzisiejszego, są to: gleby buraczane, owsiane, żytnie, lub kartoflano- żytnie, jęczmien- 

 ne i t. p. co, oczywiście, jak wogóle zresztą urodzajność gleby, ma dość luźny zwią- 

 zek z typem gleby. Nie mogła ich wyodrębnić i t. zw. chemia rolnicza, którą obcho- 

 dził nie typ gleby, nie środowisko, jakie gleba przedstawia, lecz jedynie ilość skład- 

 ników pokarmowych w glebie zawartych, lub też własności fizyczne próbki gleby ba- 

 danej w laboratoryum, a więc wyrwanej z jej właściwego środowiska -pola, gdzie ona 

 ma inne własności fizyczne, jako typ, podobnie jak inne własności fizyczne ma tkan- 

 ka trupa zwierzęcego od własności fizycznych ciała żywego organizmu zwierzęcego. 

 Oczywiście, i tą drogą nie można było dojść do znajomości typów gleb. Nie wypra- 

 cowała typów gleb i geologia, bowiem zaliczenie gleby do tej lub innej formacyi, nie 

 decyduje o typie gleby, który bardzo często od formacyi wcale nie zależy, zaś 

 z punktu widzenia petrograficznego, podział gleb na piaszczyste, piaszczysto -gliniaste 

 lub gliniasto-piaszczyste i t, p., mówi nam bardzo niewiele, bo gleby wszystkich ty- 

 pów są właściwie mniej lub więcej piaszczyste lub gliniaste. 



Dopiero skrystalizowanie sobie pojęcia o glebie, jako o skale-środowisku wytwo- 

 rzonem na powierzchni skorupy ziemskiej pod wpływem czynników najrozmaitszych 

 (atmosfera, hydrosfera i biosfera), z których w pewnych warunkach jedne, w innych 

 zaś drugie uzyskują przewagę, doprowadziły do pojęcia o typie gleby. Bowiem tyl- 

 ko te przeważające czynniki kształtują glebę, a jako różne wytwarzają rozmaite 

 typy gleb. 



Zaobserwowanie tych czynników kształtujących typy gleb jest możliwe jedynie 

 w polu, tam też jedynie uwidocznia się ich działanie, bo jest w związku ze sposobem 

 występowania gleb. 



Pam. Fizyogr. — T. XXII. — Gleboznawstwo. 1 



