2 



Wiem z doświadczenia, jak trudno z kimkolwiek z rolników teoretyków lub prak- 

 tyków porozumieć się co do typów gleb zdała od miejsca ich występowania; nato- 

 miast nie przedstawia to żadnej trudności w polu, wobec omawianego typu gleby. 



Nie każdy jednak ma sposobność i możność oglądania wszystkich typów gleb 

 w polu, co z jednej strony utrudnia ich zrozumienie, a co zatem idzie i rozpo- 

 wszechnienie ich znajomości, z drugiej, wobec niedostatecznej umiejętności rozróżnia- 

 nia typów gleb, wpływa na niedocenianie wartości użytkowej ich wyodrębniania. 



Zadaniem gleboznawcy, — ułatwić i udostępnić jaknajszerszemu ogółowi nabycie 

 tej umiejętności. 



Za jedyną drogę prowadzącą do tego celu, oczywiście, po za wycieczkami glebo- 

 znawczemi, uznać należy zebranie materyałów dowodowych fotograficznych, które, na- 

 wet bez zbiorów typów gleb, mogą uprzytomnić sposoby ich występowania w naturze, 

 służąc jednocześnie dopełnieniem do klucza, dla określenia typów gleb. ] ) 



Oto motywy skłaniające autora do skreślenia niniejszego przyczynku, jako 

 pierwszej próby poglądowego ujmowania typów gleb. Ze względu na koszt klisz, ma- 

 teryał posiadany podaję częściowo, nie ustając w jego zbieraniu przy każdej sposob- 

 ności. Fotografie załączone w XIX tablicach zdjęto dzięki zapomodze otrzymanej 

 przez autora od Kasy pomocy dla osób pracujących na polu naukowem im. dr. med. 

 Józefa Mianowskiego w r. 1912. 2 ) 



Typy gleb występujące w granicach Ziem Polskich, mają swoisty wybitny cha- 

 rakter krajobrazowy i morfologiczny. Podczas wycieczek gleboznawczych już zdaleka 

 możemy nieraz sądzić o zmianie typu gleby. Krajobraz ten jest związany bądź ze 

 sposobem występowania skał glebotwórczych, badź też ze sposobem ich rozmywania 

 przez wody opadowe atmosferyczne. 



Zatrzymam się tylko na tych typach gleb, do których podaję materyały foto- 

 tograficzne. 



Gleb kwarcytowych, w ścisłem znaczeniu tego słowa, ziemie nasze nie posiadają. 

 Pomimo występowania piaskowców kwarcytowych w górach Ś-to Krzyzkich, gleby 

 czystej, pochodzącej jedynie ze zwietrzenia kwarcytu, nie znamy. Wprawdzie na gó- 

 rach S-to Krzyzkich autor spotykał na kwarcycie gleby grubości dziesięcio centymetro- 

 wej, które prawdopodobnie pochodzą jedynie ze zwietrzenia kwarcytu, 3 ) jednak wobec 

 bardzo rzadkiego ich występowania i to na przestrzeniach co najwyżej kilkometrowych, 

 trudno sobie wyrobić o nich pojęcie lub zdobyć pewność o ich pochodzeniu jedynie 

 ze zwietrzałego na miejscu kwarcytu. Sama gleba ma skład bielicy nadrzecznej. 

 Jej charakter bielicowaty jest doskonale zrozumiały, (pomijając pas klimatyczny, w któ- 

 rym leży), ze względu na naturę kwarcytu. Gleba kwarcytowa musi jedynie prawie 

 składać się z ziarn krzemionkowych, co jak wiemy, jest główną cechą bielicy. 



Sposób występowania kwarcytów Ś-to Krzyzkich nie sprzyja powstaniu gleby 

 kwarcytowej. Pokłady kwarcytu mają silny upad, wobec czego warstwy wystają sztor- 



') Ob. Sławomir Miklaszewski: „Jak badać gleby nasze w polu?" „Bibljoteka Rolnicza" r. 1912. 



?) Próbki gleb pobrane podczas wycieczek z tego zasiłku dokonanych, opracowano w pracowni 

 Gleboznawczej C. T. R., a wyniki częściowo ogłoszono w Sprawozdaniach Tow. Nauk. Warsz. pod tytu- 

 łem: Sławomir Miklaszewski: Gleby z powiatów Jędrzejowskiego, Miechowskiego i Pińczowskie- 

 go w gub. Kieleckiej. Rok VI— 1913 zesz. 6. 



- 1 ) Ob. Sławomir Miklaszewski: Materyały do znajomości gleb Ś-to Krzyzkich. Spraw 

 Tow. Nauk. Warsz. Rok VI zesz. 7- Tablica II — .V 713. 



