4 



starych urwisk gleb przed ich fotografowaniem, chyba że są one zapełznięte i, oczy- 

 wiście, w tym stanie do fotografowania nie nadają się zupełnie). 



Rozpoznawanie rędzin utrudnia występowanie utworów mieszanych naprzykład 

 bielico-rędzin. Te ostatnie łatwo odróżnić w profilu, jeśli w nim wyraźnie widać t. zw. 

 kieszenie lodowcowe t. j. utwory lodowcowe wgniecione w wapień, lub, jeśli lodowiec 

 wyprowadzi z położenia poziomego (ob. w Tabl. I rys. 2), płytki wapienia po ich 

 częściowem zmiażdżeniu i pomieszaniu z materyałem lodowcowym. Ten materyał 

 bielicuje się bardzo łatwo i, nawet nie przykryty czystą bielicą, zmienia typ rędziny 

 czystej na bielico-rędzinę. O ile domieszka lodowcowa jest nieznaczna i występuje 

 tylko w glebie rędziny, a przytem niema kieszeni lodowcowych ani zaburzeń w ukła- 

 dzie poziomowym płytek wapienia, to rozpoznanie tej domieszki jest już trudniejsze. 

 Świadczą o niej skalenie, których w czystej rędzinie niema, a które są zawsze w bie- 

 lico-rędzinach. Odnalezienie tych skaleni w rędzinach ciężkich bardzo drobnych nie 

 zawsze jest łatwe. 



O wiele pewniej można o tern sądzić, badając czy skaleni nie zawierają pro- 

 dukty szlamowania rędziny metodą Schónego. 



Z roślin charakteryzujących rędziny (nie tylko jednak rędziny) wymienić należy 

 czosnek polny, a ze zwierząt zawsze z rędziną czarną związanych: ślimaki Helix obvia x ) 

 icandicans) Ziegl., które stale spotykałem na niej w gub. Kieleckiej i Lubelskiej, oraz 

 turkucia podjadka (Gryllotalpa vulgańs), którego gniazda, tamże w ogromnej ilości 

 znaleźć można ulepione z rędziny czarnej. Ten typ gleby widocznie ułatwia turku- 

 ciowi budowę gniazda, dla tego też tak chętnie w niej mnoży się i przebywa. 



Krajobraz wytwarzany przez lóssy jest jeszcze bardziej wyraźny, i, jeśli nie bardziej 

 od rędzinowego charakterystyczny, to łatwiej uchwytny i rzucający się w oczy. Cechują 

 go drobno sfalowane pagórki porznięte wąwozami o ścianach pionowych. Wąwozy lósso- 

 we są znane ogółowi tembardziej, że służą za drogi, (ob. w tabl. V i VI rys. 9, 10 i 11) 

 trudno więc na nie nie zwrócić uwagi. Ściany wąwozów bywają tylko tam całkowicie 

 pionowe od góry do dołu, gdzie miąższość lossu przewyższa lub równa się głębokości 

 wąwozu. W razie przeciwnym, gdy woda wyżłobiła wąwóz i w lóssie i w innym 

 jakim utworze, na którym lóss spoczywa, tylko część lóssowa wąwozu ma ściany 

 pionowe; niżej wąwóz tworzy stoki mniej lub więcej pochyle. (Ob. w Tabl. V rys. 

 10 i w tabl. IX rys. 18). 



Ten sposób rozmywania przez wodę zawdzięcza loss swej równoziarnistości 

 i nadzwyczaj luźnej porowatej niewarstwowanej budowie (ob. w Tabl. VIII — rys. 16). 

 Na fotografii zdjętej z części ściany lessowej w wielkości naturalnej, a podanej w pracy 

 niniejszej w r '/e wielkości naturalnej, widzimy wyraźnie niezmierną porowatość lossu 

 i brak jakiegokolwiek warstwowania. Woda płynąca unosi wszystkie cząsteczki, nie 

 sortując ich, bo one już są przesortowane przez wiatr i bardzo równoziarniste. Wsku- 

 tek luźnej, jednostajnej budowy woda nie napotyka oporu raz większego, drugi raz 

 mniejszego podczas wypłukiwania cząsteczek lossu i wobec tego rozmywanie na całej 

 przestrzeni działania wody odbywa się równomiernie i jest wszędzie jednakowe. 

 Sprzyjają też tworzeniu się w lóssach ścian pionowych i korzenie roślin rosnące 

 pionowo, które, grubiejąc, rozsadzają loss, a tern samem dopomagają mu do łupania 

 się i pękania w kierunku pionowym. Własność tę lóss posiada sam przez się, jako 



') Ob. Sławomir Miklaszewski: Gleby w powiecie Zamojskim gub. Lubelskiej. Spraw. Tow. 

 Nauk. Warsz. Rok VI — 1913 zesz. 1. rys. 1 i 2. 



