7 



wstających jedynie z formacyi starszej. Zaznaczyć należy jeszcze fakt występowania 

 t. zw. laleczek lessowych czyli konkrecyi wapiennych, nieraz bardzo dużych, bo prze- 

 noszących wielkość pięści, prawie jedynie w lossach dostatecznie głębokich. W płyt- 

 kich, laleczki trafiają się bardzo rzadko. Wspomnę nawiasowo o naszej nieznajo- 

 mości przyczyn powodujących powstawanie tych konkrecyi. Podobne konkrecye wa- 

 pienne powstają wogóle w ziemiach równoziarnistych. Znane mi są dobrze konkrecye 

 tworzące się w iłach. Różnią się one jednak od lóssowych swoją bardziej zbliżoną do 

 kuli prawidłową postacią (konkrecye lossowe są kanciaste), oraz jednolitością budowy, 

 bez szczelin wewnętrznych i spękań, które stale znajdujemy wewnątrz rozbitych lale- 

 czek lossowych. 



Podobnie do lossów występują i czarnoziemy, w czem niema nic dziwnego, boć 

 są to lossy mocno próchniczne, a właściwie, jeśli chodzi o nasze czarnoziemy zdegra- 

 dowane, zawierające pomimo swej pozornej czarności małe ilości próchnicy, są to 

 lóssy o grubej warstwie próchnicznej, bo, jak to widać na załączonych fotografiach 

 (ob. tablicę XII — rys. 23 i 24 oraz na tablicy XIII — rys. 25), dochodzącej do półtora 

 metra. Krajobrazowo czarnoziemy różnią się nieco od lossów właściwych. Są one 

 mniej od tych ostatnich faliste. Nie różnią się jednak co do zdolności wytwarzania 

 wąwozów i urwisk z pionowemi ścianami, w których tak samo gnieżdżą się pszczoły 

 (ob. w tablicy XII na rys. 23 lit. O). Warstwy czarnoziemu niezawsze odcinają się 

 linią prostą od lossu podłoża. Nieraz widzimy linię bardzo falistą (pewna falistość 

 daje się zauważyć na rys. 23), wobec krańcowych grubości warstwy próchnicznej: pół 

 metra i półtora metra. Badanie takiego terenu nasuwa przypuszczenie wyrównania 

 bardzo drobnofalistego terenu przez zapełznięcie dołków drogą zmywania gleby z miejsc 

 nieco wyżej położonych w małe zaklęśnięcia. Bardzo często w podłożu lossowem 

 czarnoziemów widzimy czarne plamy, pochodzące od zasypanych czarną glebą nor 

 i chodników chomików. I w chwili obecnej nie brak tych zwierzątek tam, gdzie wy- 

 stępują czarnoziemy; świadczą one o stepowem pochodzeniu gleb pomienionych. 



Czarnoziemy mogą powstawać nietylko na lossach bardzo głębokich (rys. 23 

 i rys. 24), lecz i na nieco płytszych, jak to widać na rys. 25, gdzie czarnoziem zde- 

 gradowany leży na lbssie, ten zaś na piasku warstwowanym (P) występującym już na 

 głębokości jakichś trzech metrów. Piasek ten, jak widać na rysunku, wybierają miej- 

 scowi włościanie. Możliwe są i wtrącenia piasku w warstwach samego lossu czystego. 

 Wtedy takie gniazda mają zazwyczaj postać soczewkowatą. 



Bielice należą do gleb, pozbawionych struktury, to też trudno pokazać ich budo- 

 wę. Nawet na fotografiach zupełnie udanych, trudno odróżnić glebę od podglebia, 

 a i podłoże, choć się odcina, nie rzuca się w oczy, szczególniej w profilach świeżo 

 obrównanych szpadlem (ob. w tabl. XV — rys. 29). W profilach starszych (ob. w tabl. 

 XV— rys. 30), różnice występują o wiele wybitniej. Obie załączone fotografie zdjęto 

 w Sierpowie, w powiecie Łęczyckim w gliniankach cegielni tuż obok siebie z jednej 

 i tej samej ściany, a jednak gleba, podglebie i podłoże, odcinają się o wiele silniej 

 w profilu, którego szpadel nie dotykał już przez czas dłuższy. O wiele lepiej daje 

 się wyróżnić chuda, czerwona glina piaszczysta podłoża, w profilu cegielni w Msty- 

 czowie (ob. w tablicy XVI rys. 31 i 32). I tam gleba pozbawiona budowy mało się 

 różni od podglebia, także pozbawionego wszelkiej struktury i, jako dość równoziarni- 

 ste, obie te warstwy mają zdolność zachowywania bez zmiany ścian pionowych. Glina 

 podłoża własności tej nie posiada, to też ściany pionowe tej ostatniej są mniej gład- 

 kie, bowiem glina, wietrzejąc, odpada kawałkami. Na rys. 32 widać i drugie podło- 

 że, które stanowi ił bardzo drobny i równy o wiele ciemniejszy, który choćby przez 



