8 



to samo silnie odcina się od chudej gliny podłoża. Ił pomieniony służy do wyrobu 

 drenów i dachówek. Zabarwiony na ciemno - brunatno z centkami o odcieniu zielona- 

 wem. Jak rożnem jest wietrzenie bielicy i gliny czerwonej chudej piaszczystej widać 

 na starym, mocno zwietrzałym profilu, wyobrażonym w tablicy XVII na rys. 33. 



O ile powstawanie bielicy nadrzecznej trwało długo i grubość jej jest bardzo 

 znaczna, to pomimo braku struktury dają się w takiej bielicy wyróżnić warstwy (po 10 

 i więcej centymetrów grubości) produktów sortowania różnej grubości. Odcinają się 

 one dzięki rozmaitej spójności i pewnej odrębności w krążeniu w nich wody. Takie 

 grube pokłady bielicy nadrzecznej drobnej bardzo- często biorą za lossy i tak je 

 opisują zarówno w Lubelskiem, jak Radomskiem, Kieleckiem lub w Nowogródzkiem J ). 

 Kto wie, czy to nie owe bielice nadrzeczne drobne, utożsamiane z lossami, dały po- 

 czątek teoryi, że lossy mogą być warstwowane i powstawać drogą wodną, gdy nor- 

 malnie są one przecież pochodzenia eolicznego. Otóż, zdaniem mojem, właśnie war- 

 stwowanie (prócz przypadków wyjątkowych — lossy przeławicone) wskazuje, że ma- 

 my do czynienia z bielicami nadrzecznemi, co potwierdzają badania szczegółowsze 

 cech i własności innych. Rys. 34 w tablicy XVII przedstawia właśnie taką bielicę 

 nadrzeczną, na górze Chełmowej pod Św. Krzyżem, którą już nieraz niesłusznie brano 

 za loss. 



Krajobrazowo bielica występuje rozmaicie i zależnie od tego daje nam odmiany: 

 bielicę pojezierską, podlaską i nadrzeczną. 



Bielica pojezierską występuje na spadkach i stokach wzgórz; bielica podlaska 

 w zaklęśnięciach równin, bielica nadrzeczna na płaskowzgórzach. Wobec tego bielica 

 może występować wszędzie niezależnie od krajobrazu, inaczej mówiąc, nie ma krajo- 

 brazu sobie właściwego. Może ona występować zarówno tam, gdzie mamy krajobraz 

 moreny dennej, tam jednak będziemy mieli głównie bielicę pojezierską, jak i w rów- 

 niach pokrytych przez utwory międzylodowcowe — bielica nadrzeczna. 



Chuda piaszczysta glina czerwona, z której zwietrzenia lub rozmycia powstają 

 bielice, w typie jest na podziw jednolita, w niektórych jednak miejscowościach posiada 

 dużo zupełnie nieoczekiwanych wkładek nprz., żwirowych, lub drobnych warstwowa- 

 nych, dość dziwnych w glinie zwałowej, czasem tak drobnych, że aż pyłowych. 



W występowaniu takich wkładek niema żadnej prawidłowości. Większość glin 

 czerwonych jest ich pozbawiona, czasem jednak mamy je w ilości bardzo wielkiej. 

 Jak widać na rys. 35 i 36 w Tablicy XVIII, wkładki takie występują w glinie czerwo- 

 nej w Kutnie i jego okolicach. Obie fotografie zdjęto w jednem urwisku, jeno w miejscu 

 oddalonem jedno od drugiego o jakieś sto metrów. Glina na rys. 36 jest prawie zupełnie 

 jednolita, gdy na rys. 35 widać niezliczoną ilość wtrąceń piaskowych i żwirowych. 

 Tern się tłomaczy trudność wyboru miejsca pod pole doświadczalne, o ile mamy do 

 czynienia z bielicą. 



To też i nowe rolnicze pole doświadczalne w Kutnie 2 ), wobec bardzo wielkiej 

 niejednolitości swego podłoża, jest wadliwe. Gleba — wszędzie jednolita, podglebie 

 o wiele mniej, zaś podłoże pozostawia bardzo wiele do życzenia. Jest ono bez mała 

 takie, jak na rys. 35. Właściwie nie powinno się zakładać pól doświadczalnych w ta- 



') Ob. rysunki i tekst w Sławomira Miklaszewskiego: Bielice nadrzeczne (lóssy rzekome) 

 w pow. Nowogródzkim gub. Mińskiej. Spraw. T. N. W. Rok V — 1912 zesz. 9. 



,J ) Ob. Sławomir Miklaszewski: Gleba pola doświadczalnego w Kutnie. Spr. T. N. W. Rok 

 VI — 1913 zesz. 9. 



