17 



jak w meandrach rzecznych. Czy fakt ten należy, tłumaczyć rzeczną genezą rowu, 

 dziś przez jezioro zajętego, będziemy rozpatrywali niżej. 



Międzyjezierze, które dzieli jezioro Kromszewickie od Chodeekiego, jest 250 m. 

 szerokie; przebywszy je, wypływamy na jezioro Chodeckie, które zdaje się nam być 

 zaokrąglonem „okiem", w rodzaju tych. jakie tak często spotykamy na ziemi Kujaw- 

 skiej, tylko znaczniejsze rozmiarami. W istocie jednak mamy przed sobą tylko górną 

 część jeziora Chodeekiego, otoczoną zewsząd lasami, kolistą, o średnicy około 325 m. 

 i połączoną wązką tylko szyją (około 140 m.) z resztą jeziora Chodeekiego (ob. tab. I). 

 Obie części razem są około 1660 m. długie (liczba podana przez p. Ostaszewskiego 

 w „Ziemi" (1910, str. 823, 4 kmt) jest zupełnie błędna). Ta kolista górna część ma 

 też, jak jeszcze zobaczymy, swoją odrębną morfologię dna, co wskazuje na odrębną 

 genezę, i otrzymała od ludności miejscowej, ze względu na znaczną głębokość, nazwę 

 „głęboczek". 



Wnioski, wyciągnięte z krajobrazu i form nadwodnych co do samodzielności 

 „głęboczka", potwierdzają w zupełności badania rzeźby dna (ob. tab. V). Warstwice 

 głębinowe (oparte na 77 pomiarach, rozłożonych wzdłuż 8 linii) są wszystkie współ- 

 środkowe i kształtem znacznie do koła zbliżone; wykazują one tylko jedną wybitną 

 asymetryę, t. j., że odstępy ich rozbiegają sic w połaci południowej w porównaniu 

 z odstępami połaci północnej. Asymetrya ta, jaskrawa zresztą tylko przy płytkich 

 warstwicach (— 2 - 5, — 5 m.), tłumaczy się okolicznością, że Chodczanka zasypała kie- 

 dyś nieco górną część jeziora. Dziś, być może, niema to już miejsca, bo rzeczka prze- 

 pływa powyżej jezioro Kromszewickie i tam chyba osadza muł i zawiesinę, naniesio- 

 ną z górnego brzegu; droga zaś przez międzyjezierze Kromszewicko-Chodeckie jest 

 chyba za krótka i za mało pochyła, aby rzeka mogła się znów obciążyć zawiesiną. 

 Zato dziś roślinność usilnie pracuje nad tern, by dno jeziorne uczynić płytkiem; 

 istotnie spotykamy tu rozległe szuwary i trzciny. Głębsze izobaty biegną już regu- 

 larnie, koncentrycznie, jak w potężnym lejku, którego dno, objęte warstwicą — 20 me- 

 trów, zajmuje przestrzeń już tylko około 180 m 2 i sięga w najgłębszem miejscu do 

 —20 5 metrów 1 ). 



Szyja jeziorna, która łączy „głęboczek" z dolnem jeziorem Chodeckiem, nazywa 

 się ze względu na niewielką szerokość „rzeką". Jest ona też bardzo płytką i stano- 

 wi wyraźne siodło, dzielące te dwie części jeziora. Na liniach 43—34 i 42 35, któ- 

 re stanowią granice „szyi", spotykamy tylko głębokości do 5 - 5 metra, ale w takiem 

 rozmieszczeniu, że należy przypuścić, iż szyja w pośrodku między wspomnianemi 

 liniami nie jest głębsza nad 3 metry. 



Powodem silnego zwężenia jeziora Chodeekiego w miejscu „rzeki" jest półwysep, 

 120 m. długi i 75 m. szeroki, pokryty olszynką. Dolne jezioro Chodeckie przedstawia się 

 jako rów wszędzie jednakowo szeroki, prostolinijny, ku końcowi tylko lekko na wschód 

 zgięty. Rów ten otoczony jest z obu stron stokami stromymi, wysokimi na 20 m., które 

 w znacznej mierze pokryte są lasem; u jego stóp biją źródła, a niektóre z nich obfitują 

 w składniki żelazne. Miejscami stoki rozprute są małemi, lecz stromemi i malowniczemi 

 wyrwami (ob. tab. III), przez które widok na jezioro przedstawia się bardzo uroczo. 

 Należy przyznać, że pod względem krajobrazowym, właśnie jezioro Chodeckie należy 

 do piękniejszych (ob. tab. I — III). Stojąc na wyżynie Kujawskiej, choćby tylko kilkaset 



') Podana przez p. Ostaszewskiego (1. c.) dla maksymalnej głębokości liczba 19 metrów 

 jest więc tylko pierwszem przybliżeniem. 



