18 



metrów od krawędzi rowu dolinnego, nie można się nawet domyśleć blizkości jezio- 

 ra; wtem stajemy nagle nad stromą krawędzią, ziemia usuwa się niby pod nogami, 

 pęka, a w dole jaru, na kilkadziesiąt metrów głębokiego, ukazuje się tajemnicza smu- 

 ga wodna, ciemna, gdy woda falami poruszona, lub srebrna, gdy blask słońca się od 

 niej odbija, cudowna, zwłaszcza przy zachodzie słońca, lub w noc księżycową. Dolna 

 część jeziora Chodeckiego jest o wiele płytsza od „glęboczka" ; maximalna bowiem głę- 

 bokość dochodzi tu tylko do — 8 - 9 metrów. Przytem stoki podwodne, blizko brzegów są 

 aż do głębokości ok. - 6 metrów strome; poniżej rozciąga się, niemal przez całą dłu- 

 gość i szerokość tej części jeziora, łagodnie nachylona, prawie równa, niecka, której 

 głębokość waha się zaledwie między — 7'0 i — 8 - 9 m.. Warstwice, zbadane tu drogą 

 146 pomiarów w 18 liniach, biegną bardzo regularnie i nie wykazują nic anormal- 

 nego. Nadmieniamy tylko, że i tu asymetryczne położenie warstwicy — 70 metrów 

 między punktami 2 i 50 z jednej, oraz 27 i 24 z drugiej strony przypomina podobne 

 spostrzeżenie, zrobione w jeziorze Kromszewickiem. Zakończenie izobaty — 7 - me- 

 trów w dolnym końcu jeziora, skierowanej w postaci wązkiej rynny energicznie w stro- 

 nę odpływu, nasuwa pytanie, czy aż do tej głębokości sięga prąd wody, opuszczającej 

 jezioro, któraby mogła wypłukać ową rynnę na dnie jeziornem? Jednak przebieg 

 płytszych izobat ( — 2 - 5, — 5 - m) nie potwierdza tego przypuszczenia. 



Jezioro Chodeckie jest nieco więcej zarośnięte od Kromszewickiego szuwarami 

 i trzciną, tak iż w niektórych miejscach, zwłaszcza w pobliżu rzeki, czółno tylko 

 z trudem przez nie się przebija. Właśnie te miejsca są najmilej widziane przez miej- 

 scowych rybaków, którzy tu nastawiają swe sieci i korbyle 1 ) na połów ryb i raków. 

 Jeziora te więc nie są, pod względem gospodarczym, zupełnie bezwartościowe. Gospo- 

 darstwo rybne jednak mogłoby tu być o wiele intensywniejsze; zdaje się bowiem, że 

 wody rzeczonych jezior zupełnie się do tego celu nadają: pokarm dla ryb obfity, tem- 

 peratura wód oraz zawartość w nich tlenu i innych gazów odpowiednie. Nad odpływami 

 jezior mogłoby się również rozwinąć młynarstwo w wyższym stopniu, niż to ma miej- 

 sce dziś, gdy na całej długości badanych jezior (25 km.) istnieje jeden tylko młyn 

 nad jeziorem Lubienieckiem; prawda, ze zmienne wodostany i płytkość kanałów od- 

 pływowych stawiają młynarstwu znaczne trudności, gdyż w czasie posuchy młyny mu- 

 szą przerywać swą czynność. 



Ze stanem gospodarczym i komunikacyjnym stoi w pewnym związku osadnictwo 

 obszarów jeziornych. Miasteczka i wsie coprawda nie powstały tuż nad samemi je- 

 ziorami, ale. w ich pobliżu. Właśnie nad jeziorem Chodeckiem leży jedno z najstar- 

 szych miasteczek, Chodecz (1300 mieszk.); dokumenty tej osady sięgają wstecz aż po 

 XV wiek, ale niewątpliwie już w czasach o wiele dawniejszych panował ożywiony 

 ruch nad naszemi jeziorami. Nierzadko znajdują tu kawałki bursztynu, zawleczonego 

 przez karawany kupieckie rzymskie z nad wybrzeża Bałtyku. W zbiorach Oddziału 

 Kujawskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego znajduje się niejedno wykopa- 

 lisko, które świadczy o starym i wysokim rozwoju kultury nad jeziorami Kujawskiemi. 

 Chodecz pozostał też po dziś dzień ważnym węzłem komunikacyjnym, w którym 

 krzyżuje się aż 5 gościńców (do Kłodawy, Kutna, Lubienia, Włocławka i Izbicy) 

 i w którym, z tegoż powodu, odbywają się regularnie większe jarmarki. 



W dolnej swej części jezioro Chodeckie przechodzi w trzęsawisko w wysokim 

 jeszcze stopniu przesiąknięte wodą, tak że gościniec idący do Kłodawy i Izbicy musi 



M Ostaszewski l. c. 



