20 



takie izolowane wzgórze, jak to, któreśmy poznali w Chodeckiem „Zameczku". Wzgó- 

 rze to niewielkie, całkiem z piasku zbudowane, zawiera niemało materyałów po- 

 chodzenia skandynawskiego; kształt ma niesymetryczny, bardziej stromy ku po- 

 łudniowi. 



Jezioro Szczytnowskie (ob. tab. V) ze wszystkich badanych jezior przedstawia 

 najczystszy typ jeziora rynienkowatego. Kształtu lekko zagiętego S, bardzo długie 

 a stosunkowo bardzo wązkie, ciągnie się ono łagodnie nachylonemi zboczami, jak zgra- 

 bnie ku ziemi rzucona, cudna, zielonawo-niebieska wstęga, w której, jakby w lustrze 

 naturalnem, odzwierciadla się cały czar ziemi i nieba Kujawskiego. We wszystkich 

 częściach jednakowo szerokie, wykazuje to jezioro swe maximalne głębokości w ryn- 

 nie, mniej więcej w środku położonej. Rynna ta, w południowej części jeziora 13 — 14 

 metrów głęboka, pogłębia się do — 20 - l m. po drugiej stronie charakterystycznego zwę- 

 żenia, którego doznaje jezioro w połowie swej długości. Rów środkowy naśladuje 

 we wszystkich szczegółach swego przebiegu rysunek wybrzeży, co nadaje całej mie- 

 dnicy jeziornej w wysokim stopniu charakter jednolitości. Wybrzeża otacza plaża pod- 

 wodna, na — 1 m. głęboka, która miejscami, zwłaszcza w zatokach, dochodzi do 10 

 i 15 m. szerokości; następnie dno obniża się szybko, lecz regularnie — nieco łagod- 

 niej w południowej połaci jeziora, stromiej w północnej — aż do środkowego ro- 

 wu, który znów wykazuje dno płaskie, 20—30 m. szerokie. Przebieg warstwie tylko 

 w kilku wypadkach podlega lekkim zboczeniom od regularnego, prawie geometrycz- 

 nego kierunku, mianowicie tam, gdzie n. p. główny dopływ z południa utworzył deltę 

 w jeziorze i zmusił warstwice do wciskania się obok klinem w sąsiednią zatokę, koło 

 punktu 20. Druga, większa delta, pochodząca z krótkiej, ale stromej fiumary, leży 

 koło punktu 25; wpłynęła ona nietylko na przebieg izobat, ale też i na samą linię 

 wybrzeża. Zwężenie jeziora w środku, koło punktu 31, nie jest spowodowane zara- 

 staniem jeziora, jak to ma miejsce w jeziorze Chodeckiem, lecz zwężeniem się całego 

 rowu morfologicznego. Półwysep 34 — 31 — 29 jest zajęty wyższym pagórkowatym 

 gruntem. 



Przy dolnym końcu jeziora znajdują się rozległe, w kwaśne łąki przemienione 

 trzęsawiska, które zajmują oczywiście dawne dno jeziorne. Jezioro zostało w tern 

 miejscu zamulone przez potok Łoński, który właśnie tuż poniżej jeziora wpada z le- 

 wej strony do odpływu tegoż, do Chodczanki; gliniaste i piaszczyste nasypy połączy- 

 ła później roślinność i utrwaliła je. Samo jezioro jednak słabo tylko zarasta: tworzą 

 się tu wązkie wstęgi sitowia wzdłuż wybrzeży i towarzyszą im na krótkiej przestrzeni. 

 Nigdzie jednak nie obejmują one szerszych obszarów. 



Zajmujące są stosunki morfologiczne nad odpływem jeziora Szczytnowskiego. 

 Dzisiejszy odpływ wciska się w dłuższą i dosyć wązką dolinę, która po 2 5 kilome- 

 trowym biegu północnym nagle skręca ku wschodowi, tworząc w ten sposób ko- 

 lano prostokątne, obejmujące z zachodu wzgórze, na którem leży wioska i dwór 

 Szczytno. Otóż na wschód od tego wzgórza biegnie suchy dziś -rów, na sto metrów 

 szeroki, wyraźnie w pogórzu wyżłobiony, łączący najkrótszą drogą, w prostej linii, je- 

 zioro Szczytnowskie z Borzymowskiem. Rów ten jest tak wyraźny w przyrodzie, że 

 został też niedwuznacznie zaznaczony na mapie niemieckiej 1 : 200000. Dziś w tym 

 rowie dział wodny wznosi się na 6—8 m., ale znajdujące się tu piaski, jakoteż cały 

 kształt morfologiczny nie pozwalają powątpiewać, że mamy w danym wypadku do 

 czynienia z dawnym odpływem, dziś nie funkeyonującym. 



W chwili, kiedy opuszczamy jezioro Szczytnowskie, żegnamy ostatnie z szeregu jezior 

 rynienkowatych i zbliżamy się do jeziora Borzymowskiego, zupełnie odmień- 



