30 



Kromsz. 



Chod. 



Lubień. 



Szczytn. 



Borzym. 



Kruk. 



9-3 



5-5 



3-2 



9-6 



4-9 



4-7 



17-0 



205 



8-0 



20-2 



13-1 



6-9 



0-548 



0-269 



0398 



0-474 



0374 



0-688 



pie poprzednim. Szczególnie charakterystyczna jest krzywa jeziora Chodeckiego z ostro 

 zaznaczonym głęboczkiem, oraz krzywa jeziora Krukowskiego ze spłaszczonem, szero- 

 kiem dnem. Względnie łagodne stoki mają jeziora Kromszewickie i Szczytnowskie 

 w głębokości 10 do 15 m., Borzymowskie w głębokości do 2-5 i 5 do 7*5 m. i Kru- 

 kowskie w głębokości 5"0 do 7-5 m. 



Znając objętość jeziora, wnioskować możemy o średniej głębokości jeziora, którą 

 otrzymamy, podzieliwszy objętość przez powierzchnię. Tak więc: 



Średnia głębok. w m. 

 Maxim. głęb. w m. 

 Stosunek średniej do 

 maxim. głęb. (n): 



Nic lepiej od liczb powyższych ilustrować nie może płytkości jeziora Borzymow- 

 skiego i Krukowskiego w porównaniu z jeziorami rynienkowatemi. Ponieważ stosu- 

 nek średniej wysokości do maximalnej (n) tern więcej się zbliża do stosunku 1:3, 

 im więcej kształt ciała zbliża się od równoległoboku do stożka, więc też prawie wszyst- 

 kie opisane jeziora mają kształt bardzo zbliżony do stożków; jedynie tylko jeziora Krom- 

 szewickie i Krukowskie mają ściany silnie wklęsłe («> 1 /s) ) a za ś jezioro Chodeckie 

 nieco wypukłe {n<}\^). 



Wobec tego, że nasze mapy jeziorne opierają się na profilach, należałoby wła- 

 ściwie obliczać średnią głębokość jezior z kombinacyi średnich głębokości poszcze- 

 gólnych profilów. Dla przekonania się, jakie zachodzą różnice w wynikach tych me- 

 tod, poddałem takiej analizie dla przykładu jezioro Szczytnowskie. Gdyby pomiary 

 głębokości były równomiernie rozmieszczone po jeziorze, otrzymalibyśmy średnią głę- 

 bokość jako średnią arytmetyczną wszystkich pomiarów głębokości Ta średnia wy- 

 nosi w jeziorze Szczytnowskiem 9-103 m., różni się więc tylko o - 5 m. od poprze- 

 dnio podanej (9*6 m.). Wynika to stąd, że pomiary głębokości są istotnie dosyć rów- 

 nomiernie rozmieszczone w jeziorze. 



Jeśli teraz obliczymy (planimetryczniei średnią głębokość każdego poprzecznego 

 profilu i wstawimy otrzymane liczby w idealny przekrój podłużny, w punktach, gdzie 

 profile poprzeczne przecinają linię środkową, a następnie obliczymy (planimetrycznie) 

 średnią głębokość tego idealnego przekroju, to otrzymamy jako średnią głębokość dla 

 całego jeziora 9 - 25 m. Uderzająca zgodność wyników obliczeń według trzech metod 

 tłumaczy się dobrem rozmieszczeniem przekrojów i pomiarów głębokości. Wspomniany 

 idealny przekrój podłużny wykazuje zupełną prawie niezależność od rzeczywistego 

 przekroju podłużnego: ma n. p. w jeziorze Szczytnowskiem 5 dołów, podczas gdy 

 w misie jeziornej widzimy tylko jeden. Wynika to stąd, że na średnią głębokość 

 każdego przekroju poprzecznego wpływa nietylko maksymalna głębokość, napotykana 

 w tym przekroju, ale też cały jego kształt, więc i sąsiadujące głębokości i długość 

 przekroju. 



Przekroje poprzeczne są doskonałymi środkami, by uzmysłowić sobie budowę 

 dna jeziornego. Liczbowo scharakteryzować ją można średniem nachyleniem poszcze- 

 gólnych stref warstwicowych i całego jeziora. Nachylenia te otrzymałem zapomocą 



wzoru tga = p- (^-~2~^) y gdzie w oznacza odstęp pionowy między warstwicami 



(2'5, względnie 1 m.), D x i D 2 długość poszczególnych, sąsiadujących ze sobą warstwie 



