2 



wianej grupy Zasady podziału właściwie nie są dziś ściśle wyznaczone, przeciwnie 

 są dowolne, a niemal każdy z autorów stara się wprowadzić własną systematykę; dla- 

 tego też przy opisie będę się trzymał dawniejszego układu „morfologicznego". 



Należące tu tęgopokrywe przedstawiają wielką różnorodność pod względem roz- 

 miarów ciała, ogólnym jednak wyglądem {habitus) są na pozór nieraz bardzo do sie- 

 bie zbliżone, szczególniej niektóre gatunki a nawet rodzaje, bardzo są do siebie po- 

 dobne, to też dla dokładnego ich rozróżnienia i określenia potrzeba użyć silnie po- 

 większającej soczewki, a nawet nieraz i mikroskopu, podczas użycia którego trzeba 

 być bardzo uważnym przy określaniu i głównie zwracać należy uwagę na organy 

 dotykania oraz na łapki (tarsy). 



Dla początkujących owadziarzów bardzo ważną rzeczą jest ogólny wygląd owada 

 (habitus) i na tenże naprzód należy zwracać uwagę, nie chcąc popełniać omyłek, któ- 

 re nieraz wprawnym entomologom od czasu do czasu się zdarzają. 



Określanie najlepiej i najłatwiej odbywa się wkrótce po schwytaniu i zatruciu 

 owada, póki jeszcze jest świeży. Należy najpierw dobrze się przyjrzeć jego ogólne- 

 mu pokrojowi (habitus) nadto zbadać -drobniejsze, często bardzo ważne cechy z wierz- 

 chu i od spodu u każdego owada. Sama barwa ma bardzo podrzędne znaczenie, 

 gdyż młode owady, dopóki są jeszcze miękkie, niedawno z poczwarki wyklute, są za- 

 zwyczaj o wiele jaśniejsze niż starsze, twarde, które już właściwych barw nabrały. 



Określanie według gotowych zwłaszcza starych i zaniedbanych zbiorów przed- 

 stawia tę trudność dla' początkującego, że barwa, która po dłuższym czasie znacznie 

 się przeistacza, zawsze go będzie łudzić; nadto skoro owady są przyklejane nie moż- 

 na spodu ich ciała dobrze obejrzyć. 



Barwy u mocno wyschniętych wodnych, zwłaszcza Dytiscidae, zmieniają się nie- 

 zmiernie i tak: czarno-czerwona lub rdzawa staje się jaśniejszą i ponsowieje, brunatna 

 rdzawieje, żółta staje się czerwonawą, oliwkowo-bronzowa — jaśniejszą, szara — biele- 

 je. Przez taką zmianę barw u niektórych gatunków rysunek różnokolorowych plam 

 staje się bardzo zmienionym:- z natury biały kolor żółknie z upływem czasu, zaś 

 ponsowy jaśnieje i do niepoznania płowieje. 



Zwracać należy 'też uwagę, że samce od samic bardzo się nieraz różnią, zwłasz- 

 cza u drobnych gatunków, ale o 1 tych różnicach będzie mowa później w samym tek- 

 ście. Przeciwnie, różnice pomiędzy płciami lub też i samymi gatunkami u pływaków 

 większych są nieraz bardzo nieznaczne (Dytiscus, Cybister, Hydrous). 



Większość owadów wodnych właściwych przebywa przez cały przeciąg 

 swego istnienia w wodzie, a chociaż ją opuszcza, wyfruwając, większość bowiem ma 

 dokładnie wykształcone skrzydła właściwe, to jednakże zawsze do niej powraca, w niej 

 się lęgnie, składa jajka, w niej lub jej pobliżu odbywa przemiany i ostatecznie prze- 

 ważnie w niej ginie. 



Co się tyczy czasu ich rozmnażania oraz czasu ich istnienia, to zbadaniem tego 

 przedmiotu zajmuje się biologia; mogę tylko tyle powiedzieć, że doskonałe owady nie 

 żyją zazwyczaj dłużej nad rok jeden, że składanie jajek odbywa się od wczesnej wio- 

 sny aż do połowy Czerwca, a przemiana w doskonałe owady trwa od połowy Maja 

 do połowy Lipca. Większe owady żyją w stanie gąsienicy do lat trzech, mniejsze 

 tylko do roku. 



Same gąsienice są bardzo różnie ukształtowane i nieraz różnice między blizko 

 siebie stojącymi rodzajami i gatunkami są daleko wybitniejsze niż pomiędzy bardziej 

 oddalonymi. Ciało ich jest przeważnie wydłużone, rzadziej silnie i płasko rozszerzo- 

 ne, z różną ilością pierścieni brzucha i wyrostków na tychże. Widocznem jest zwykle 



