73 



Podrodzaj Megalophoms Ku w er a. 



i 



M. aquaticus Lin. Dł. c. 4 — 9 mm. Fig. 41. 



Największy z pomiędzy wszystkich gatunków Helophorus. Wydłużony, z wysta- 

 jącymi dobrze guzami bark, poza którymi idzie skośne płaskie wgłębienie, sięgające 

 do jednej trzeciej długości pokryw, t. j. poza skróconą nakłótą prążkę, idącą ku gó- 

 rze od pierwszej pary prążek. 



Głowa na przodzie czoła posiada krótkie szerokie linijne dość silne wygórowa- 

 nie, na samem zaś czole wyraźne widełkowato rozdwajające się wgłębienie, a wydłu- 

 żone kreskowato ramiona tegoż rozdwojenia dążą łukiem wygiętym ku górze i kończą 

 się nad górnym brzegiem oczów.' Cała powierzchnia głowy jest gęsto i drobno po- 

 nakłówana, jakby ziarnkowana. Przedkarcze u dołu (u swej nasady) węższe jest na- 

 wet od nasady pokryw, potem ku górze rozszerza się okrągło i zaokrąglając ku przo- 

 dowi zwęża, wyskoki po bokach nasady głowy są bardzo słabe ale kanciaste; boki 

 przedkarcza są cokolwiek płaskie z odstającym dość szerokim rąbkiem. 



Na przedkarczu umieszczonych jest pięć wązkich brózd, z tych środkowa jest 

 najszersza o brzegach ostro odgraniczonych i zwęża się stopniowo ku górnemu brze- 

 gowi przedkarcza. W szerokim odstępie od tejże środkowej brózdy mieści się para 

 brózd, wygiętych nagle silnie pośrodku ku zewnętrznej stronie, u dołu szerszych u gó- 

 ry zaś węższych od środkowej pojedynczej brózdy; zresztą są one równie ostro odgra- 

 niczone. Druga para brózd, licząc ku bokom przedkarcza, jest mniej od poprzedniej 

 pary wygięta, a zewnętrzna ich granica jest niewyraźna. Cała powierzchnia przedkar- 

 cza jest bardzo gęsto i drobno poznaczona pokręconymi ostrymi rysami, ma przez to 

 wygląd ziarnkowany. Wnętrze trzech środkowych brózd jest niemal gładkie i tylko 

 gdzieniegdzie słabiutko ponakłówane. Pasemka międzybrózdowe są słabo wypukłe. 

 Na całej długości pokryw przebiega dziesięć par grubo nakłótych prążek, których końce 

 naprzemian łączą się ze sobą. Pasemka międzyprążkowe są bardzo słabo wypukłe 

 i wraz z prążkami nikną przed końcowym rąbkiem pokryw, który to rąbek otacza też 

 boczne brzegi pokryw, zwężone cokolwiek za guzami barkowymi, poczem zarys po- 

 kryw rozszerza się a boki ich ciągną się prawie równolegle, począwszy od połowy ich 

 długości, poczem się zaokrąglają jajowato ku końcowi. 



Barwa jest niejednostajna, a mianowicie: głowa i przedkarcze na ogół mają ton 

 zielony zawsze z przebłyskiem metalicznym, czoło bywa często czerwono-złotawe, jak 

 również odcień ten widocznym jest nieraz u obu końców brózd i na płasko odstają- 

 cym brzegu przedkarcza. Pokrywy są silniej lub słabiej połyskliwe, brudno-szaro-żółte 

 (cytrynowe) ze śladami poprzecznie ułożonych wszerz trzech pasem (plam), których 

 końce dążą ku górze. Zazwyczaj jednak widać tylko na pasemkach międzyprążko- 

 wych pościnane podługowate mdłe brunatne plamy. Samce od samic są znacznie 

 mniejsze i często o wiele więcej połyskliwe, jakby polewane, czasem na górnej po- 

 wierzchni są porośnięte mszystymi włoskami {varietas pubescens). Często na pokry- 

 wach znać odblask metaliczny. 



Owad we wszystkich wodach u nas bardzo pospolity, przebywa głównie w pod- 

 wodnym szlamie. 



M. varietas inaeąaalis Thomson. Dł. c. 4 mm. 



Odmiana poprzedniego gatunku bardzo do tamtego zbliżona, zawsze jednak jest 

 o wiele mniejszy. Niektórzy autorowie uważają go za odrębny gatunek. Głowę i przed- 

 karcze ma gładsze, środkowa brózda od góry kreskowato zwężona, potem nagle po 

 bokach rozszerzona i jakby wgnieciona. Linia pierwszej pary brózd, licząc od środka, 

 mniej na zewnątrz wygięta, granica skrajna drugiej pary na zewnątrz prawie prosta. 



Pam. Fizyogr. — T. XXII. — Krajowe owady wodne. 10 



