164 



Wirki okolic Wilna. 



W okolicach Wilna zbierałem wirki jesienią 1913 roku, oraz zimą i wiosną 1914 

 roku. Teren, na którym pracowałem, był bardzo dogodny dla tego rodzaju badań 

 i tern sobie tłomaczę stosunkowo bogaty wynik pracy. Okolice Wilna są faliste i obfi- 

 tują w różnego rodzaju zbiorniki wód, poczynając od dużych jezior, jak Trockie, Ma- 

 lowanka, Bałtyk, Landwarowskie, Zielone i in., a kończąc na niewielkich stawkach 

 o czystej wodzie i bogatej roślinności. Nie brak też i strumieni większych i mniej- 

 szych, z których najważniejszy dla moich badań jest strumień Waka, wypływający 

 z jez. Popiszki i wpadający do Wilii. 



Badania prowadziłem w następujących miejscowościach: 



1) Pusz karni a, na północo-wschód od Wilna, niedaleko stacyi kolejowej Wi- 

 lejka, na brzegu Wilejki. Wysokość nad poziom morza: 124 m. Posiada niewielki 

 staw, mający odpływ przez t. zw. „Starą rzekę" do Wilejki. 



2) Waka, leżąca na południo-zachód od Wilna, w miejscu gdzie tor kolei Warsz - 

 Petersburg. przecina strumień Wakę (145 m. nad poziom morza). Badania były pro- 

 wadzone w strumieniu pod mostem kolejowym. 



3) Landwarowo, stacya kolei Warsz. -Peters. (174 m. nad poziom morza). 



a) Torfowiska w lasku brzozowym koło stacyi kolei, 



b) Jezioro Landwarowskie, 



c) Stawki w parku landwarowskim. 



4) Jan pol, dawny folwark majątku Landwarowo, w odległości 1 km. od stacyi 

 Landwarowo. 



5) Nowy Landwarów, folwark maj. Landwarowo; 3 km. odległości od stacyi 

 Landwarów. 



6) Jezioro Bałtyk, na zachód od jeziora Landwarowskiego, połączone kana- 

 łami z jeziorem Trockiem i Landwarowskiem. 



Połowy odbywałem w dwojaki sposób. Albo zabierałem pewną ilość roślin wod- 

 nych ze zbiorowiska i umieszczałem w akwaryum, przyczem, po kilku godzinach, wirki 

 wychodziły na ściany akwaryum, albo też robiłem połów zapomocą siatki z gazy 

 Mullerowskiej Ns 12 Ten drugi sposób okazał się nierównie owocniejszy, szczegól- 

 niej jeśli chodziło o Rhcbdocoelida. Planarye w strumieniach zbierałem rękoma, 

 wyszukując pod kamieniami. 



Ogółem znalazłem 15 gatunków, z których 5 należy do Dendrocoelidów, a 10 

 do Rhabdocoelidów. Gatunki po raz pierwszy w Polsce i Litwie znalezione oznaczam 

 dwoma gwiazdkami (**); po raź pierwszy tylko w zaborze rosyjskim — jedną (*). 



Spis sporządziłem według monografii wirków L. Graffa. 



Rząd Turbellaria. 

 i Podrząd Rłiabdoeoelida 



Tribus Rhabdocoela 



Rodzina Mesostomida 

 Podrodzina Eumesostomina 

 Rodzaj Mesostoma 



1.** M. tetragonum Mii 11. 



Interesujący ten gatunek w Zachodniej Europie jest naogół pospolity. Znaj- 

 dowano go w dużych zbiornikach wód, niejednokrotnie zdała od brzegów i na 



