200 



pomocy opisów, wymiarów i fotografii. Nie trzeba się jednak łudzić przekonaniem, 

 że bywają cechy absolutnie stałe i że są one właściwością każdego gatunku. 



Najbardziej wartościowym materyałem przyrodoznawczym jest skarbiec badań 

 analitycznych, bo każdorazowa synteza na tych badaniach oparta ma tylko wartość 

 czasową i trwać może tylko do chwili, gdy się nagromadzi nowy materyał analitycz- 

 ny, który zmusza najczęściej do nowej syntezy. To też prace analityczne stanowią 

 grunt podstawowy, na którym wznoszą się budowy syntetyczne. 



Badając charakter prac ichtyologicznych u nas w kraju, łatwo się przekonać mo- 

 żemy, że są one syntetycznej natury. O ile wiem, żaden z naszych przyrodników, 

 określając formy ryb krajowych, nie oparł swoich określeń na podstawie własnych 

 prac analitycznych; brano zwykle gotowe dyagnozy z dzieł obcych i jeżeli choć w czę- 

 ści dały się zastosować do badanych gatunków — oznaczano je nazwami, stawianemi 

 przy dyagnozach rzeczonych, nie troszcząc się wcale o różnice pomiędzy typem opi- 

 sanym i ujętym w dyagnozę, a formą, jaką miano przed sobą. To też powiedzieć 

 możemy stanowczo, że prac analitycznych w zakresie ichtyologii nie mamy wcale, 

 a przecie są nam one przedewszystkiem potrzebne. 



Od prac analitycznych, dokonywanych w zakresie fauny ichtyologicznej, wyma- 

 gane są dokładne opisy i wymiary całego szeregu okazów samczych, samiczych, mło- 

 dych niedorosłych, branych z rozmaitych systemów wód tudzież miejscowości i oso- 

 bno traktowanych; następnie potrzebne są wymiary i opisy szkieletów ostatecznie po- 

 równanie wymiarów i opisów z takimi samymi z krajów ościennych. Mając dopiero 

 w ręku podobny materyał analityczny — można przystąpić do pracy syntetycznej. 



Ażeby prace analityczne mogły przedstawić wartość realną, powinny być prowa- 

 dzone i wykonywane systematycznie, według jednego planu 1 ) ściśle przestrzeganego. 



2. Program badań ichtyologicznych. 



a. Plan wymiarów; ich nazwy łacińskie i polskie; objaśnienie wymiarów i formuły 



t. z. gatunkowej. 



r. Longitudo totalis. Długość całkowita ciała. (Od końca pyska, po koniec naj- 

 dłuższych promieni płetwy ogonowej). 



2. Longitudo corporis. Długość ciała. (Od końca pyska, po obsadę płetwy 

 ogonowej). 



3. Longitudo capitis superior. Długość głowy górna. (Od końca pyska, po 

 początek mięśni grzbietowych u potylicy, albo po początek szeregów łusek). (W wy- 

 padkach, kiedy gruba skóra na głowie i brak łusek na ciele, nie pozwalają dokładnie 

 oznaczyć granicy tylniej na czaszce — wymiar ten opuszcza się). 



4. Longitudo capitis lateralis. Długość głowy boczna. (Od końca pyska, 

 po brzeg tylni przykrywy skrzelowcj kostnej). (Błona, okalająca brzeg tylni kości 

 przykrywkowych, nie obejmuje się tym wymiarem). 



') Iclityologowie zagraniczni nie sa. zgodni ze sobą w sposobach wykonywania pomiarów i ukła- 

 daniu tablic wymiarowych; ta niezgodność bywa często powodem niemożności korzystania z ich tablic 

 dla celów porównawczych. Np. całkowita długość ciała bywa mierzona rozmaicie, następnie przestrzeń 

 przedgrzbietowa (praedorsalis) i źagfżMetowa (postdorsalis), a także przestrzeń przedodbytowa i zaodbyto- 

 wa (prae-et postanalis) bywaj;} mierzone rozmaicie. Ostatecznie układanie tablic wymiarowych nie zostało 

 ujednostajnione. To sa główne wady; pomniejszych tu nie wyliczam. 



