212 



chodzące, należą do gat. C. microstomns; 2) czy też obok C. microstoinus H e c k. 

 mamy tu jeszcze i C. gobio L. 



Przyrodnicy nasi, jedni uznali wszystkie okazy za gatunek C. gobio L., drudzy 

 natomiast podają dwa gatunki: C. gobio L. i C. microstomns Heck., ale żaden z nich 

 nie uzasadnił i nie usprawiedliwi! swoich poglądów na podstawie ponownych badań. 

 W naszych zbiorach muzealnych w Galicyi niema okazów, określonych jako C. mi- 

 crostomns Heck., wszystkie noszą nazwę C. gobio L. W Warszawie Antoni Wa- 

 łecki w pracy swej: „Przyczynek do naszej fauny ichtyologicznej 1889 r." wymienia 

 dwa gatunki, przechowywane w zbiorach gabinetu zoologicznego warszawskiego: C. 

 microstomns Heck., ma według niego pochodzić z rzeczek dopływu Niemna. Obe- 

 cnie rzeczonych okazów już tam niema. Prof. Nowicki w swoim atlasie ryb krajo- 

 wych podaje rysunek C. gobio L. tylko» W pracy zbiorowej: „Klucz do oznaczenia 

 zwierząt kręgowych ziem polskich". (Zeszyt I str. 46— 47), wymienione są dwa gatunki 

 C. gobio L i C. microstomns Heck., sądząc jednak z dyagnoz, podanych dla obu 

 gatunków, musimy przyjść do wniosku, że autorowie nie opierali się na materyale 

 muzealnym, a tylko na książkowym. Rozmieszczenie obu gatunków oznaczają autoro- 

 wie szczegółowo. Podają oni dla C. gobio L. średni bieg rzek dorzecza Wisły, Dnie- 

 stru, Prutu; dla C, microstomns Heck. rzeki podgórza karpackiego i bystre ich do- 

 pływy, następnie Niemen i podobno Dniestr. Według autorów klucza mamy w Gali- 

 cyi dwa gatunki. Jak je wyróżniają autorowie, poznamy z niżej przytoczonych ich 

 dyagnoz : 



Cotlus gobio L Pysk szeroki, tępy, kolce przedwieczka wystające nakształt roż- 

 ków. Płetwy brzuszne białe, krótkie, nie sięgające otworu odbytowego. Wcięcie ust 

 dochodzi aż pod oko. 



Cottns microstomns Heck. Pyszczek na przodzie zeszczuplony; wcięcie ust nie 

 dochodzi pod oko. Ogon' bardzo szczupły i bocznie ścieśniony. Rożek na wieczku 

 wielki. Płetwy brzuszne blade, nie dosięgają otworu odbytowego. 



Przedstawiłem tu stan rzeczy, dotyczący obu gatunków: Cottns gobio L. i C. mi- 

 crostomns Heck. — u nas w kraju; a teraz rozpatrzmy, jak się ta kwestya przedsta- 

 wia poza granicami naszego kraju na zachód od nas. 



W roku 1863 C. Th. E. v. Siebold, prof. zoologii i anatomii porównawczej 

 w Monachium, wydał dzieło, noszące tytuł: „Die Siisswasserfische von Mittelcuropa" ; 

 tu wspomina Siebold tylko o dwóch gatunkach głowaczy: Cottns gobio L. i C. poe- 

 cilopns Heck., lecz o C. microstomns Heck. niema u niego najmniejszej wzmianki. 

 Siebold, opisując głowę u C. gobio stara się wykazać, że kształt pyska i szczupłość 

 głowy, które to cechy mają charakteryzować gatunek C. microstomns Hec k. nie mo- 

 gą stanowić oznak dyagnostycznych dla gatunku. Powiada on, że głowa u głowaczy 

 ma różne kształty, zależne od płci osobników. U samców głowa jest spłaszczona, wy- 

 daje się, z przodu widziana, tępo zaokrąglona, z paszczą szeroką, silnie wpo- 

 przek rozciągniętą; natomiast u samic profil przedni głowy jest mniej tępy i paszcza 

 mniej szeroka. Różnice płciowe, odnośnie do kształtu głowy u C. gobio L, wymie- 

 nione przez Siebold'a, nie zostały uzasadnione wymiarami; wogóle cały opis ga- 

 tunku C. gobio L. traktuje Siebold pobieżnie, zaś dyagnozę i formułę gatunkową 

 podaje według Heckla i Knera. 



W latach 1901 — 1902 Dr. E. Ba de ogłosił dzieło: „Die mitteleuropaische Siiss- 

 wasserfische" . I ten autor nie wymienia gatunku C. microstomns Heck. Opis C. go- 

 bio L. u Ba de go jest powtórzeniem tego, co podali Hcckel i Kner, a także 

 Siebold. 



