224 



rzeczony. Płetwy brzuszne, odłożone na tył, sięgają końcem prawie do brodawki od- 

 bytowej. Płetwy piersiowe, o prostych, nieszczepnych promieniach, których ilość wy- 

 nosi 14, nie są długie, ich długość • stanowi 21.7% całk. długości ciała. W jednym 

 okazie 4-ty i 5-ty promień płetw piersiowych, licząc od góry, były dwuszczepne. 

 Płetwa ogonowa stosunkowo krótka; jej długość zawiera się w całkowitej długości 

 ciała 6,4 razy. 



Barwa ciała i rozkład plam ciemnych na ciele i głowie — typowe; ubarwienie 

 plamkami czarniawemi płetw grzbietowych piersiowych i ogonowej również typowe. 

 Płetwy brzuszne i odbytowe białawe, bez plam. 



Tablica wymiarów wskaże resztę stosunków, zachodzących pomiędzy częściami 

 ciała tej formy, zaś jeden okaz, długości całkowitej = 31 mm., pozwoli poznać 

 różnice, spowodowane wzrostem osobników. 



C. Cottus microstomus H e c k. Forma prutensis mihi. Tab. II Fig. III a. b. 



Mam dwa okazy z rzeki Prutu, które różnią się kilku cechami od formy powy- 

 żej opisanej, pochodzącej z dorzecza Prutu. Stawiając zasadę, mającą nami kierować 

 przy wszelkich badaniach przyrodniczych, że nie powinniśmy pomijać milczeniem ró- 

 żnic spostrzeżonych, podaję tu krótki opis okazów rzeczonych, wyszczególniając głó- 

 wnie różnice obserwowane: 



a) Długość trzonu ogonowego jest znacznie mniejsza, wynosi 13.3"/,, dług. całk. 

 ciała, wtedy kiedy u formy Grochmalickii długość ta dochodziła średnio do 18", „ 

 tejże długości. 



b) Pierwszy promień miękki płetw brzusznych jest tak długi, jak czwarty; drugi 

 i trzeci prawie równej długości. 



c) Płetwy brzuszne są tej samej długości w stosunku do calk. dług. ciała, nie 

 sięgają jednak wcale do brodawki odbytowej. Przestrzeli, dzieląca końce odłożonych 

 na tył płetw brzusznych od brodawki odbytowej, wynosi od 7 — 10 mm. przy długo- 

 ści płetw, równej 17 — 18 mm.; mamy tu prawie taki sam stosunek, jaki podaje He- 

 ckel dla C. microstomus Heck. Stosunek ten jest w danym wypadku zależny od 

 silnie nabrzmiałego brzucha, wskutek rozwoju gruczołów płciowych. Fakt, dopiero co 

 opisany, daje nam możność ocenienia wartości gołosłownie podawanej cechy przez 

 autorów, przy opisie form głowaczy, gdy powiadają, że płetwy brzuszne u jednych 

 sięgają, u drugich nie sięgają otworu odbytowego, nie podając przytem długości 

 płetw brzusznych. 



d) Ilość promieni w płetwie grzbietowej drugiej wynosi 17. 



e) Ilość promieni w płetwach piersiowych wynosi 15. 



Różnice powyżej wymienione wymagają sprawdzenia na licznych okazach. 

 Tablica wymiarów obu okazów, podana tutaj, pozwoli poznać i inne drobne ró- 

 żnice pomiędzy f. Grochmalickii a f. prutensis. 



D. Cottus microstomus Heck. forma Maleiuskii mihi. Tab. II Fig. IV a. b. 



Cztery okazy przysłał mi p. inżynier Bronisław Malewski z Wysokiego 

 Dworu, z rzeczki Wierzchniej, która pod Birsztanami wpada do Niemna. 

 Miejscowa nazwa „Punza". Mieliśmy zamiar latem r. b. badać tę formę 

 szczegółowo na miejscu. Niestety śmierć p. Br. Mai., tego niezwykłego 

 męża pracy i wiedzy, udaremniła nasze zamiary. 

 Opis. Głowa płaskawa. ku pyskowi zwęża się dość znacznie, profil jej górny 

 słabo łukowaty. Szerokość głowy jest o 4°/„ mniejsza od bocznej długości głowy; ta 

 ostatnia mieści się w całkowitej długości ciała 3,7 razy, czyli stanowi 26,4% tejże 

 długości. Oczy miernej wielkości, ich średnica pozioma zawiera się 5,3 razy w dłu- 



