235 



tkiemi ziarenkami kostnemi, ale bez "kolców; na przestrzeni międzyoczodołowej około 

 7 w szeregu poprzecznym; na tyle głowy do 20 w szeregu poprzecznym. 



Ciało szczupłe, o wiele węższe od szerokości głowy (23,4" — 15,6" n ). Wysokość 

 trzonu stanowi tylko 6", całkowitej długości ciała, czyli zawiera się w niej 16.6 razy. 

 Przestrzeli przedgrzbietowa jest przeszło 3 razy dłuższa od zagrzbictowej (28,2", 

 — 8,6" n ) i dłuższa od płetwy odbytowej 1 28,2" n — 25,6%). Przestrzeń przedodbytowa jest 

 mniejsza od połowy długości ciała (45,5$). Przestrzeń zaodbytowa wynosi 30,5"„ dłu- 

 gości przestrzeni przedodbytowej. Skóra ciała gładka; tylko na przestrzeni boków 

 ciała, pokrytej płetwami piersiowemi, występują ziarenka kostne bez kolców w ilości 

 dość znacznej, nieregularnie rpzrzucone na całej tej przestrzeni. Linia naboczna 

 przebiega w górnej połowie ciała. Płetwa grzbietowa błoną swoją dotyka bezpośred- 

 nio do podstawy pierwszego promienia płetwy grzbietowej drugiej. Długość płetwy 

 pierwszej grzbietowej stanowi 59", długości drugiej płetwy grzbietowej, która wy- 

 nosi 43"„ całkowitej długości ciała. Płetwa odbytowa jest krótsza od długości prze- 

 strzeni przedgrzbietowej (28,2° — 25,6"„) i stanowi 77,5" n długości drugiej płetwy grzbie- 

 towej. Płetwy brzuszne, odłożone na tył, sięgają końcami swymi do początku płetwy 

 odbytowej; czwarty ich promień, miękki, jest krótki; jego długość wynosi 26°ó długo- 

 ści płetwy (7 mm. — 26 mm.). Drugi promień jest najdłuższy; pierwszy i trzeci pro- 

 mień prawie jednakiej długości i o 3 mm. krótsze od drugiego, przy długości płetwy 

 równej 26 mm. (Ten stosunek długości promieni jest stały i już u młodych okazów 

 uwidoczniony, np. okaz mierzący 73 mm. całkowitej długości ciała wykazał stosunki 

 następujące: 1 promień 13 mm., drugi promień 15 mm., trzeci promień 13 mm., 

 czwarty 5 mm. Następnie Berg, opisując płetwy brzuszne wyraźnie zaznacza, że dru- 

 gi promień jest najdłuższy. Na moim rysunku z roku 1869, stosunek ten jest ró- 

 wnież wskazanyj. Płetwy piersiowe są nieco dłuższe od brzusznych ( 22,6% — 24,3'|,j, 

 wszakże końcami swymi nie sięgają początku płetwy odbytowej. Płetwa ogonowa, 

 krótka, stanowi 15,6*1, całkowitej długości ciała. 



Wszystkie płetwy są znaczone szeregami plamek ciemnych. Na płetwie ogono- 

 wej — 7 — 8; na płetwie odbytowej — 4 — 5; na 1 płetwie grzbietowej — 3; na dru- 

 giej - 4—5; na płetwach piersiowych — 7—8; na płetwach brzusznycłi 11 — 12. 

 Obrzeżenie płetwy grzbietowej pierwszej — żółto-oranżowe, na okazach muzealnych 

 konserwowanych w spirytusie jest żółtawe. 



Wziąłem do porównania po jednym okazie z dwóch miejscowości, położonych 

 na obu krańcach rozmieszczenia gatunku. Oba okazy są dorosłe, jednego długość 

 wynosi 124 mm., drugiego 115 mm., ostatni jest napewno samiec, pierwszy prawdo- 

 podobnie samica. (Różnicę pomiędzy samcami i samicami głowaczy, o których tu 

 mowa, stanowi forma brodawki płciowej, a następnie długość płetw brzusznych; inne 

 różnice pomijam, gdyż nie są one dotąd ustalone. Forma brodawki u samców jest 

 szczupła, wydłużona, u samic szeroka i krótka. Płetwy brzuszne u samców gatunku 

 C. poeci/opus Heck, sięgają po za brodawkę odbytową, aż do początku płetwy od- 

 bytowej; u samic sięgają tylko do otworu odbytowego). 



Jeżeli porównamy cechy wyżej wspomniane obu okazów i jeżeli wybierzemy 

 z nich tylko takie, które łatwo dają się obserwować i mogą według dotychczasowych 

 badań być uznane za stałe, — to pozwolą nam one za każdym razem wyróżnić dwie 

 formy: europejską i amurską. 



Różnice obu tych form podaję w zestawieniu, synoptycznem: 



32 



