244 



Połowy uskuteczniane były zapomocą małej siatki planktonicznej z gazy Molie- 

 rowskiej N° 20 (starej numeracyi). Siatka, wykonana w firmie Thum'a w Lipsku, 

 zaopatrzona była w mały kubełek mosiężny, zakończony rurką gumową z zaciska- 

 czem i osadzona na półtora-metrowym drążku. Zapomocą tej siatki zbierany był ma- 

 teryał między roślinnością przybrzeżną, pod korzeniami drzew, jak również i na brze- 

 gach niezarośniętych. Przy każdej próbie szczegółowo notowałem miejsce i czas po- 

 łowu, skład zarośli i warunki lokalne, jako to: oświetlenie i położenie miejsca bada- 

 nego w stosunku do miejsc wpływu i wypływu Chodczanki, łączącej Chodecz z in- 

 nemi jeziorami. Oprócz połowów litoralnych, zaczerpywany był i muł z różnych głę- 

 bokości. Zebrany materyał rozpatrywany był częściowo za życia, głównie jednak 

 utrwalany 4% roztworem formaliny, lub 1% roztworem kwasu osmowego. Próbki, zbie- 

 rane w ten sposób, zawierały bardzo dużo mułu i odpadków organicznych, co czyniło 

 przeglądanie połowów niezmiernie uciążliwem i trudnem. Niektóre połowy przeglą- 

 dałem po 8, a czasem i po 10 godzin, gdyż, ze względu na nieliczne występowanie 

 niektórych gatunków, połowy musiały być przeglądane całkowicie. Niezmiernie wy- 

 godnej metody przesiewania przez kilka sit, specyalnie w tym celu wyrabianych, uży- 

 wać nie mogłem, ze względu na konieczność zachowania materyału, mającego służyć 

 do opracowania glonów (Algae) i wrotków (Rotatoria). 



Wszystkie badania prowadziłem zapomocą mikroskopu Re ich er ta. Początko- 

 wo robiłem stale preparaty w balsamie kanadyjskim, potem zaś tylko w gliceryno-że- 

 latynie. Bardzo dobre rezultaty, pod względem zachowania kształtów wioślarek w pre- 

 paratach, otrzymałem, przenosząc okazy z formaliny początkowo do kropli wody z gli- 

 ceryną na szkiełku przedmiotowem; po wyparowaniu wody odciągałem glicerynę bi- 

 bułą i dodawałem kroplę rozpuszczonej gliceryno-żelatyny, zwracając baczną uwagę, 

 by gliceryno-żelatyna nie zagotowała się i nawet by jej temperatura nie była zbyt 

 wysoka; przykrywałem następnie preparat lekko rozgrzanem szkiełkiem przykrywko- 

 wem, podkładając pod nie drobne ułamki szkła lub paski papieru. 



* * 



Badania prowadziłem na jeziorze Chodeckiem w lecie roku 1911 od dnia 5 sier- 

 pnia do 13 września; w lecie roku następnego od 29 lipca do 19 sierpnia. W ciągu 

 tego czasu wykonałem połowów litoralnych 54. Przy przeglądaniu materyału letniego 

 z roku 191 1 i 1912 zauważyłem prawie zupełny brak form mulowych i dennych, 

 wobec czego odbyłem z panem P. Słonimskim w sierpniu 1913 jednodniową wy- 

 cieczkę na jezioro Chodeckie, podczas której wykonałem 22 połowy, zwracając specyal- 

 ną uwagę na faunę denną. 



Rys historyczny badań nad fauną wioślarek Król. Polsk. 



Jeziora Chodeckie, jak i większość jezior w Królestwie Polskiem, dotychczas 

 wcale nie były badane pod względem hydrobiologicznym ; stąd i fauna wioślarek 

 Chodcza była dotychczas zupełnie nieznana. 



Na ziemiach dawnej Polski badania nad wioślarkami prowadzone były już od 

 dość dawna. Zajmowali się niemi głównie cudzoziemcy i prace swoje umieszczali 

 zazwyczaj w trudno dostępnych wydawnictwach stowarzyszeń przyrodniczych niemiec- 

 kich i rosyjskich. Ze względu na trudność zebrania całkowitej literatury, odnośnie 



