257 



Langhansa. Zasady, według których Langhans i Wiereszczagin analizują 

 rozmieszczenie Wioślarek litoralnych, są właściwie takie same, w praktyce jednak ró- 

 żnią się znacznie między sobą. Wiereszczagin, mianowicie, dzieli pas przybrzeżny 

 jeziora na cały szereg terenów, jako to: teren piaskowy (roślinność bardzo skąpa), za- 

 rośla trzcin i sitowia, zarośla skrzypów, grzybieni, teren między korzeniami przybrze- 

 żnych drzew, i nakoniec miejsca otwarte o głębokości do trzech metrów. Langhans 

 zaś podział na tereny uskutecznia w zależności od konfiguracyi wybrzeża. W skład 

 tych terenów wchodzi i pas przybrzeżny i otwarta tafla jeziora; zaznacza on na ma- 

 pie drobiazgowo występowanie poszczególnych facyi roślinnych, lecz rozpatruje roz- 

 mieszczenie wioślarek w jezioJKe nie w stosunku do owych facyi, lecz w stosunku do 

 sztucznie wykreślonych terenów. Co prawda, wymienia on przy każdym poszczegól- 

 nym terenie skład występujących w jego obrębie zarośli, lecz ogólna zasada podziału 

 wprowadza nierównomierność i, że tak powiem, niewspółmierność poszczególnych te- 

 renów, gdyż jedne z nich są czyste przybrzeżnymi, w skład zaś drugich wchodzą, 

 obok zarośli, całe szmaty czysto planktoniczne. Ogólna ta zasada rozpatrywania roz- 

 mieszczenia wioślarek utrudnia jasną analizę ekologii tych zwierząt. Bardzo owocnem 

 zato wydaje mi się rozpatrywanie całokształtu fauny wioślarek w związku z ich roz- 

 mieszczeniem. Langhans dzieli mianowicie wszystkie formy wioślarek litoralnych, 

 występujących w jeziorze Hirschberskiem, na cztery grupy: 1) na formy, występujące 

 we wszystkich okręgach jeziora, 2) na występujące w większości okręgów, 3) w więk- 

 szości nie występujące, 4) na występujące tylko w jednym terenie. 



W pracy mojej, w stosunku do planu Langhansa, wprowadzam tę zmianę, że 

 rozpatruję rozmieszczenie wioślarek w stosunku do naturalnych, możliwie ściśle okre- 

 ślonych terenów, względnie facyi roślinnych, podobnie zresztą jak to czyni Wiere- 

 szczagin i Stenroos. Faunę przybrzeżną wioślarek Chodcza dzielę na grupy od- 

 powiadające ich rozmieszczeniu: 1) we wszystkich naturalnych terenach, 2) we wszy- 

 stkich za wyjątkiem jednego, 3i w większości terenów, 4) w mniejszości terenów, 5) 

 tylko w jednym terenie. Podwójny ten podział pozwala na znacznie szczegółowszą 

 analizę ekologiczną. 



Rezultaty otrzymane przezemnie z trudnością tylko można zestawić i porówny- 

 wać dokładnie z wynikami prac Stenroos a, Langhansa i Wiereszczagin a, 

 po pierwsze dlatego, że badacze ci mieli do czynienia ze zbiornikami płytkimi, co się 

 odnosi szczególniej do terenu Stenroos a ') i Langhansa 2 ), zaś jezioro Chodeckie 

 jest zbiornikiem o dość znacznej głębokości (do 20Ą metrów); po drugie dlatego, że 

 jeziora Hirschberg i Nurmijarwi były badane w ciągu bardzo długiego czasu, jezioro 

 zaś Chodeckie — przez czas bardzo krótki. 



Ze względu na to, że morfologia i morfometrya jest przedmiotem oddzielnej 

 pracy prof. Dra L. Sawickiego, daję tu tylko bardzo krótki opis jeziora i jego 

 brzegów, korzystając z łaskawie mi użyczonych notatek dra Sawickiego. 



Jezioro Chodeckie należy do grupy jezior Kujawskich, ciągnących się w kierun- 

 ku z południa na północ w powiecie Włocławskim w gub. Warszawskiej. Jeziorem 

 najbardziej położonem na południe jest jezioro Kromszewickie. Za niem, w kierunku 

 na północ, rozciąga się jezioro Chodeckie, tej samej nazwy co i miasteczko nad niem 



') Średnia głębokość jeziora Nurmijarvi nie przenosi jednego metra. 

 '-') Największa głębokość jeziora Hirschberg wynosi 6 metrów. 



