17 



12) Szydło dobrze wyrobione, 115 mm. długie (tabl. IV, rys. 23). 



13) Kawałek kości z wyraźnemi śladami ostrzenia na końcu i zacinania. 



14) Kawałek przekłuwacza czy szydła. 



15) Kość, służąca jako szydło. 



Z narzędzi, zrobionych z kamienia, znaleziono: 



1) Ładną siekierę z czarnego, twardego materyału, do osadzania na rękojeści; 

 otwór służący do tego ma w średnicy z jednej strony 23, z drugiej 19 mm.; długość 

 otworu wynosi 48 mm. Siekiera jest długa 115 mm., szeroka 45—50 mm. 



2) Siekierkę, którą zrobiono z siekiery typu poprzedniego, rozłupanej skutkiem 

 użycia wzdłuż otworu. Ściajia tego otworu jest widoczna w górnej krawędzi. Sie- 

 kierkę osadzano w rękojeści. Rozmiary: 60 mm. długości, 50 szerokości (największej), 

 20 — 25 grubości. 



3) Siekierkę bez otworu (a więc wsadzaną w rękojeść), z twardego czarnego ka- 

 mienia; szerokość przy nasadzie — 28 mm., w ostrzu — 40 mm., długość • — 60 mm., 

 grubość — 15 mm.; ścianki boczne dobrze obrobione. 



4) Kawałek wapniaka, wierconego przez środek, ale otwór pozostał niewykoń- 

 czony. Otwór wiercono kością lub innem narzędziem walcowatem, w środku pustem, 

 bo środek rdzenia wystaje w otworze. Boczna powierzchnia nieco spłaszczona. Ca- 

 łość sprawia wrażenie, iż z tego lak nieodpowiedniego materyału usiłowano zrobić 

 siekierkę. Próby podobne i nawet siekierkę połupaną z tegoż materyału znalazłem 

 w Petraszunach. 



5) Rdzeń, który pozostał od przewiercenia siekierki kamiennej narzędziem takiem, 

 o jakiem mówiliśmy wyżej, z racyi niedokończonej siekierki z wapniaka. 



Z pośród kamieni użytkowanych znaleziono: 



1) Kawałek czarnego piaskowca, około 12 cm. długiego, szerokiego 4—5, gru- 

 bego około 2 cm. Za wyjątkiem jednego, boki noszą ślady obrobienia i idą prosto- 

 padle do siebie. Na jednej z powierzchni ślady wyraźne trzech rowków równoległych, 

 które powstały od pocierania i ostrzenia na tym kamieniu narzędzi wązkich, prawdo- 

 podobnie robionych z kości. 



2 — 3) Dwa kamienie zwyczajne, okrągłe (jeden z nich połupany), które mają na 

 ścianach ślady wytarcia i dlatego przybrały poniekąd kształt sześcianów. Jeden taki 

 kamień znalazłem na grodzisku w Warańcach, wewnątrz żarna. Służyły zatem do 

 mielenia ziaren. 



4) Kamień rozsypujący się, grubości jednostajnej, około 60 cm.; długi 120—135 

 mm. Ułamek większej całości, może bochenkowatej. Na jednej z powierzchni wy- 

 raźne ślady wytarcia. 



5) Płaski, twardy, czarny kamień, wszędzie jednakowej grubości, 13 — 14 mm., 

 powierzchnia dobrze obrobiona. Ułamek większej całości; długości 45 mm., szeroko- 

 ści, na końcach: 10 i 35 mm. 



6) Kawałek płaskiego, porowatego, czarnego kamienia; bez śladów obrabiania 

 lub użycia. 



7) Kamień, w rodzaju używanych do procy, wyraźnie spłaszczony przez tarcie. 

 Wymiary: 50, 60 i 28 mm. 



Znaleziono również: krążek z gliny wypalonej, w rodzaju paciorka, 10 mm. gru- 

 by, 45 mm. w średnicy, źle wypalony, ordynarnie robiony, do gliny domieszano obfi- 

 cie tłuczonego granitu, — oraz 40 kawałków wypalonej gliny (około 5 funtów wagi), 



