20 



Napotkałem tu nieprzewidziane przeszkody 1 ). Po pierwsze, pilkalnia należała 

 do dwóch właścicieli z pośród miejscowej szlachty zaściankowej, do braci Rutkowskich. 

 Miedza pograniczna dzieliła je na dwie prawie dokładnie równe części. Jedną kupi- 

 łem do rozkopywania, nieuprawną, — choć kiedyś ją orano, — druga zaś znajdowała 

 się pod gryką. Wprawdzie, w ostatnim dniu poszukiwań zaproponowano mi jej na- 

 bycie, ale rozkopanie pierwszej części nie zachęcało mnie do skorzystania z propo- 

 zycyi, ile że i dorywcze zbadanie drugiej pozwalało mniemać, że będzie uboższą od 

 pierwszej i bardziej zniszczoną. Drugą przeszkodą było zboże rosnące na polach, 

 otaczających grodzisko, tak, że zbadanie dokładne boków było możliwe tylko przy 

 kupnie posiewów. Wypadło poprzestać na przekrojach. Gdyby pilkalnia była mniej 

 zniszczona, okoliczności te miałyby skutki bardzo ujemne, wobec zupełnego jednak 

 zatarcia budowy wewnętrznej grodziska i względnej jego jałowości, wszystkie straty 

 sprowadziły się do tego, iż pozostało w grodzisku jakieś kilkadziesiąt, może jedna 



o wiele znaczniejsza, jak to wykazuje dołączony plan grodziska (rys. 5) : na planie tym 

 barwa ciemniejsza oznacza tern głębszy pokład warstwy kulturalnej (liczby umieszczone 

 na planie wskazują głębokość tej warstwy w danem miejscu). Warstwa rzeczona do- 

 sięgała największej głębokości w odległości 3 — 4 metrów od krawędzi tylnej, a mia- 

 nowicie: 1—1,2 metrów. Sądząc z kształtów grodziska, wolno przypuszczać, że ten 

 pas szedł tak samo i w nierozkopanej części. W ten sposób najgłębsza warstwa kul- 

 turalna ciągnęłaby się wzdłuż krawędzi, zwróconej ku północo-zachodowi i prawdo- 

 podobnie wysyłała skrzydła i odnogi przez środek grodziska ku części przedniej. Na- 

 turalnie jest to przypuszczenie tylko. Pas najgłębszy, szerokości 5 — 6 metrów, ciągnie 



') Muszę złożyć tutaj najszczersze podziękowanie ks. Kazimierzowi Daukszy, proboszczowi w Ku- 

 kuciszkacli, za uprzejmą pomoc i chętne pośrednictwo. 



i druga setka narzędzi kościa- 

 nych, — straty, małego znaczenia 

 wobec wyników otrzymanych; po- 

 szukiwania nad grodziskiem 

 w Wararicach stwierdziły bowiem, 

 iż formacya grodziskowa, koń- 

 cząca sobą okres neolityczny na 

 Litwie górnej i odkryta przeze- 

 mnie w Duksztach oraz w okolicy 

 Rakiszek (w Petraszunach i w Łau- 

 kopienach), ciągnęła się znacznie 

 dalej ku zachodowi, jednolita pod 

 względem wyrobów swoich i or- 

 namentyki garncarskiej. 



Rys. 5. Plan grodziska w Wararicach. 



Warstwa kulturalna leżała na 

 pilkalni bardzo nierównomiernie. 

 W przedniej części grodziska, 

 zwróconej ku drodze, martwica 

 (piasek) rozpoczynała się już na 

 głębokości 40 cm. Natomiast ku 

 krańcowi przeciwległemu głębo- 

 kość warstwy kulturalnej była 



