42 



Stempelek z łupka bardzo twardego żółtoszarego, w kształcie małej pieczątki, 

 znaleziony w warstwie wierzchniej namuliska Jaskini górnej, ma postać słupka o sze- 

 ściu ściankach, wysokości mm. 20, szer. wpośrodku 12, grubego 8 mm. Koniec gór- 

 ny nieco węższy, podstawa szersza w formie sześciokąta podłużnego (długości mm 

 14, szerokości 9) ma na powierzchni płaskiej wyryte kreski podobne do kwiatka strzę- 

 piastego. 



3) Wyroby kościane (tabl. V — H i h w ilości sztuk 45 zebrane, stanowią 

 tu narzędzia rozmaite: łopatki, gładziki, szydła, piki i strzałki. Wyroby te, jak to już 

 nadmieniono powyżej w opisie poszukiwań, znalazły się w warstwie spodniej gliny 

 w Schronisku bocznem, pod wielkiem ogniskiem, w głębokości około 1 metra, obok 

 narzędzi krzemiennych paleolitycznych. Jeden tylko wisiorek, z kości płaskiej z otwor- 

 kiem, ze śladami rysunku, pochodzi z Jaskini górnej obok Schroniska bocznego po- 

 łożonej, oraz wyroby na tabl. V — I. 



Strzałki z kości łupane, różnej są postaci i wielkości, długie 3 — 8 cm., niektóre 

 oszczerbiane tu i owdzie dla nadania symetrji. Strzałki mają u podstawy wcięcia 

 i skrzydełka śpiczaste, inne — podstawę zaokrągloną gładko. Ostrza większe (dłu- 

 gości cm. 10) mogły służyć za piki do drzewca przytwierdzone. 



Łopatki i gładziki kościane są z płaskich końców żeber wyrobione, z wyraźnemi 

 śladami cięcia ostrem narzędziem krzemiennem. Łopatka starannie wykończona i z obu 

 stron gładka, długa cm. 1H, ma koniec dolny równo zaokrąglony przez obtarcie, gór- 

 ny ścięty z obu stron skośnie, jakby dla obsadzenia w rękojeści. Narzędzie mniejsze 

 długie blizko 7 cm., ma postać nożyka z krótkim trzoneczkiem. 



Szydła na tabl. V — I, rys. 1 i 2 (długie cm. 9 i 11) mają trzonki naturalne z po- 

 zostawionych stawowych końców kości, ostro śpiczasto obłamanych. 



Wisiorek z Jaskini górnej z kości płaskiej cienkiej, długi cm. 4, szeroki 

 2, ma dolny brzeg równy zaokrąglony, inne obłamane; wpośrodku mały otworek śred- 

 nicy 2 mm. Koło niego dwie rysy wyraźne na krzyż, oraz mniej wyraźny rysunek 

 podobny do łebka zwierzęcia z uszami długiemi i okiem, które stanowi właśnie ów 

 otworek. Na jednym końcu wisiorka widać patynę wapnistą szarobiałą. Liczne kości 

 zdobne rysunkami różnemi znalazły się dawniej, jak wiadomo, w pobliskiej Jaskini 

 maszyckiej wpośród zabytków z epoki magdaleńskiej, opisanych przez G. Ossow- 

 skiego. 



Tablica V — H przedstawia wyroby kościane znalezione w Jaskini górnej w Ogroj- 

 cu, w warstwie gliny spodniej (obok wisiorka opisanego poprzednio) a mianowicie: 

 6 strzałek, 1 gładzik i 1 wisiorek z otworkiem. 



Strzałki (na rys. 1 — 6) postaci trójkątnej i lancetowatej, długie 3—6 cm., podob- 

 ne są do strzałek ze Schroniska bocznego, położonego obok Jaskini górnej. 



Gładzik (na rys. 7) długi cm. 9, wycięty z żebra płaskiego, ma jeden brzeg 

 ostry zdatny też do krajania. 



Wisiorek drugi (na rys. 8 wyobrażony i długi cm. 6, szeroki 2£, wyrobiony z wy- 

 cinka kości spodem wypukłej, z wierzchu wklęsłej, u góry ma otworek okrągły śred- 

 nicy 4 mm., od którego wyżłobione są dwa rowki ciągnące się do końca wisiorka. 



4) Wyroby gliniane czyli szczątki ceramiki (tabl. V— I do VII — N) były tu 

 dość obfite. Całych naczyń nie znaleziono, tylko mniejsze i większe skorupy, z których 

 nie dało się nic zestawić i określić. Skorupy zebrane ważą około 50 kilogramów; 

 przyjmując za normę wagę jednego naczynia średniej wielkości równą 1 kilo, to 

 szczątki owe pochodzić mogą z naczyń około 50. Sądząc z większych fragmentów 

 brzegów, brzuśców i kilku denek znalezionych w całości, były to zwykłe naczynia 



