46 



doliny Prądnika, aż do okresu metali. Zabytki żelazne składają się tu: 1; z narzędzi 

 gospodarczych, jak: obcęgi, nóż, sierp, kabląk druciany; 2) z myśliwsko-wojskowych: 

 pika, strzałka, ostroga i kawałki blachy. 



Obcęgi, na rys. 5 wyobrażone, mocno przerdzewiałe (długie 18 cm.) mają po- 

 stać szczypcowatą, ostrza spiczaste krótkie (około 6 cm.), rączki cienkie (długie 12 

 cm.), złączone nitem wpośrodku nakrzyż. Jestto pierwsze i jedyne narzędzie tego 

 rodzaju, znalezione dotychczas w jaskiniach doliny Prądnika. Drugie obcęgi żelazne 

 innej postaci znalazły się dawniej w grodzisku na Sokolej skale, w dolinie rzeki 

 Bętkówki w pobliżu Ojcowa (porówn. rys. 1 tabl. XV zesz. II-go „Polski przedhisto- 

 rycznej" p. n. „Dolina bętkowska i jej zabytki przeddziejowe", oraz opis na str. 16 

 tamże). 



Nóż (rys. 6) mniej zardzewiały, prosty, spiczasty, ścięty skośnie łukowato, długi 

 14, 5 cm., szeroki przy trzonku 18 mm., ma szpic dla obsadzenia w rękojeści, mierzą- 

 cy 3 cm. Podobny postacią i wielkością żelazny nóż znalazł się takoż we wspomnia- 

 nem poprzednio grodzisku na Sokolej skale nad rzeczką Bętkówką (L. c. rys. 5 tabl. 

 XIV); inne żelazne noże podobne, całe i uszkodzone, wydobyłem też w kilku jaski- 

 niach okolic Ojcowa. 



Sierp (na rys. 2) średnio zardzewiały, zrobiony z pręta płaskiego długości 38 

 cm., zgięty łukowato, szeroki przy rękojeści 15 mm., ma koniec śpiczasty, grzbiet 

 gruby około 5 mm., ostrze drobno ząbkowane. Jest to również jedyne narzędzie że- 

 lazne tego rodzaju, znalezione po raz pierwszy w jaskiniach doliny Prądnika. Sierp 

 miedziany znalazł się już dawniej na grodzisku Dębnik na Boleszynie na lewym brze- 

 gu rzeczki Bętkówki (opisany 1. c. str. 15 z rys. 2 na tabl. XII tamże). 



Kabłąk druciany (rys. 1 mocno zardzewiały, składa się z paru drutów skrę- 

 conych, długości przeszło 12 cm., zgiętych łukowato. Wyrób ten, średnicy w prze- 

 kroju około 8 mm., stanowi być może ułamek kabłąka od wiadra lub innego naczy- 

 nia. Wyroby podobne znaleziono też i w innych jaskiniach doliny Prądnika. 



Wpośród zabytków myśliwsko-wojskowych na uwagę zasługuje tu przedewszyst- 



kiem : 



Pika z tulejką, na rys. 4 przedstawiona, dobrze zachowana, pokryta piękną rdzą 

 jasno-rudą, długa 163 mm. Ostrze liściowate, 103 mm. długie, nieco wyszczerbione 

 z boku, ma przez środek pręgę lekko wypukłą. Tulejka stożkowata, mierzy 60 mm., 

 w średnicy otworu 15 mm. Podobny grot piki znaleziony dawniej w Schronisku 

 bocznem przy wejściu Jaskini króla Łokietka na Górze chełmowej, takoż w warstwie 

 wierzchniej czarnoziemu, opisany został przeze mnie w zesz. V „Polski przedhistory- 

 cznej" na str. 19 z rysunkiem na tabl. XVI. 



Strzałka żelazna (rys. 3) długa 73 mm., mocno przerdzewiała, ma tulejkę 

 uszkodzoną przez wykruszenie brzegów otworu: ostrze długie 40 mm., lepiej zacho- 

 wane, lancetowate, wpośrodku kanciaste. Kilka podobnych strzałek znalazło się w gro- 

 dzisku na Sokolej skale, na prawym brzegu rzeczki Bętkówki we wsi Bętkowice pod 

 Ojcowem; podobizny ich znajdują się w zeszycie II „Polski przedhistorycznej" na 

 tabl. XIII i XIV. 



Ostroga (rys. 8) grubo zardzewiała, ma jedno ramię w połowie złamane, dru- 

 gie cale długości 11 cm., z oczkiem na końcu do przywiązywania Gwiazdka o 9 ząb- 

 kach, średnicy 33 mm., osadzona jest w widełkach długich 30 mm. Kilka ostróg po- 

 dobnych znalazło się dawniej w jaskiniach doliny Prądnika, a także kilka we wspo- 

 mnianem już poprzednio grodzisku na Sokolej skale nad rz. Bętkówką (podobizny 

 ich obejmują tabl. XVII i XVIII zesz. II-go „Polski przedhistorycznej" z r. 1910). 



