52 



Ciemne włosy w połączeniu z ciemnemi oczyma posiadało tylko 6 osobników, 

 pozostali posiadają jasne oczy w połączeniu z ciemnymi włosami. 



Długość głowy u mężczyzn waha się od 172 do 201 mm. przy średniej 186; 

 U kobiet od 166 do 190 przy średniej 178. Szerokość głowy mężczyzn średnio równa 

 jest 154 mm.; kobiet 145; wahania odpowiednie: 138 — 160 i 134 — 156. Pomimo 

 nieznacznego przesunięcia cyfr skrajnych, średnia różni się znacznie. Wskaźnik główny 

 (szerokościowo-długościowy) mężczyzn, ze skalą wahań 77—89 i średnią 82,7, zbliża 

 się ku krótkogłowości. U kobiet wskaźniki skupiają się przy średniogłowości, dając 

 wielkości 81, w^skali wahań 75 — 89. 



Czoło mężczyzn posiada minimum 100 mm. szerokości, kobiet — 95, maximuin 

 szerokości u pierwszych wynosi — 117 u drugich 113, średnie 107 (u mężczyzn) 

 i 101 (u kobiet). Wskaźnik stosunku szerokości czaszki do czoła u mężczyzn i ko- 

 biet jest jednakowy (69), przy wahaniach od 63 do 76 u mężczyzn i od 61 do 79 

 u kobiet. 



Szerokość licowa mężczyzn wynosi min. 134, max. - 151 mm., kobiet 123 



do 140, średnia u pierwszych 141, u drugich 130. Wysokość całej twarzy u mężczyzn 

 jest znacznie większa niż u kobiet, w skali wahań 102 — 133 mm. średnia 117 (męż.), 

 i w skali 101 — 117. średnia 107 (kob.). Pomimo to wskaźnik twarzowy u obu płci 

 wynosi 82, wykazując skalę wahań prawie jednakową 69 — 93 i 73 — 95. 



Oprócz tego mężczyznom mierzyłem wysokość gómotwarzową (nasion-prosthion), 

 która się wahała od 58 do 95 mm, dając średnią 70,2. Wskaźnik również wykazuje 

 szeroką skalę wahań (40 — 68) przy średniej 49,4. Zarówno wskaźnik górnotwarzowy 

 jak i twarzowy należy do kategoryi szerokolicowych. 



Stosunek szerokości twarzy do czaszki, ujęty we wskaźnik, waha się u mężczyzn 

 od 83 do 99, u kobiet od 78 do 96, dając średnio 91 (u mężczyzn) i 89 (u kobiet). 



Nos mężczyzn posiada największą długość 59, najmniejszą 41, u kobiet skala ta 

 wałia się od 52 do 39, przy średniej mężczyzn 49, kobiet 45. Szerokość nosa naj- 

 mniejsza jest jednakowa u obojej płci (26 mm.), jednak max. mężczyzn (45), jest wię- 

 ksze od max. kobiet '35). Średnia szerokość u mężczyzn wynosi — 34, u kobiet — 31. 

 Wskaźnik nosowy mężczyzn zarówno całą skalą wahań (55 — 95), jak i średnią (Tb), 

 mieści się w kategoryi szerokonosowości. U kobiet podobnie, gdyż skala wa- 

 hań (57 — 82) całkowicie mieści się w męzkiej, dając wskaźnik 69. Oprócz pomiarów 

 notowałem opisowo kształty grzbietów nosa. Wypadło mi : 



Nosów o grzbietach wązkich 8 m. 4 k. 



średnich 14 „ 18 „ 

 szerokich 8 „ 3 „ 

 Rezultat ten nie jest bynajmniej sprzeczny z tern, co mówią wskaźniki, bo tam 

 mierzy się szerokość na nozdrzach, a tu obserwuje się niejako nachylenie grzbietu. 

 Dalej ze względu na profil nosa wyróżniłem : 



m. k. m. k. 



nosów prostych 4 5 nosów silnie wklęsłych 2 2 



falistych 2 4 „ lekko wypukłych 9 6 



„ lekko wklęsłych 5 4 „ miernie „ 1 



miernie „44 „ silnie „ 3 — 



Widzimy tendencyę ku utrzymaniu prostego nosa i prawie prostego grzbietu ; 

 wypadki odchylenia w kierunku wypukłości i wklęsłości zmniejszają się w miarę uwy- 

 datnienia cechy. 



