61 



W poniższej tabeli zestawiam proporeye ciała mężczyzny najwyższego, najniższe- 

 go i wymiary średnie. 





Najwyższy 



Średni 



Najniższy 



Wzrost 





175-2 



1649 



1560 



Siąg • 





1892 



1728 



1671 



Długość 



ramienia .... 



358 



341 



319 



» 



przedramienia (z dłonią) 



505 



457 



436 



2, Pigmentacya. 



Określenie barw skóry, włosów i oczu było zawsze sprawą trudną ze względu 

 na błędy indywidualne. Do niniejszej seryi spostrzeżeń używałem już tablic barw; 

 postępowanie takie wyklucza do pewnego stopnia błędy subjektywne, zato przy po- 

 równaniach mego materyału z już istniejącym, wciąż napotykam trudności, mające swe 

 źródło w niejednolitflści systemu. Aby tego uniknąć na przyszłość materyal ugrupo- 

 wałem w kategorye, według Lot ha 1 ). Poszczególni autorzy potworzyli sobie różne 

 kategorye barw oka, czy włosów i dlatego trudno mi zestawiać moje cyfry z obcemi. 



W razie niezgodności, nie można z pewnością twierdzić o istniejących różnicach, 

 gdyż moje kategorye nie zawsze ściśle odpowiadają obcym np. pomiędzy włosami 

 blond i szatynowemi z pewnością były i ciemno-blond, które Olech nowi cz zali- 

 czył do szatynowych i t. p. 



Krzywicki w swych zestawieniach podaje tylko cyfry wyrażające krańcowe 

 barwy, przejściowe zaś kategorye pomija, wobec tego zaś, że w moich zestawieniach 

 niema kategoryi „mięszanych", lecz wszystko jest ściśle określone, nie mogę podać 

 sumarycznie wyliczonej odsetki, bo popełniłbym błąd, bez względu na to, do której 

 kategoryi — bym ją zaliczył. 



Nawet ogólny podział barw na jasne i ciemne nie rozwiązuje należycie kwestyi. 

 Osobiście, opierając się na rozklasyfikowaniu barw, przeprowadzam ścisłą linię demar- 

 kacyjną pomiędzy temi kategoryami ; inni autorzy postępują rozmaicie, np. barwy 

 skrajne zaliczają do odpowiednich kategoryi ciemnych lub jasnych, wszystkie przej- 

 ściowe barwy dzielą pomiędzy te dwie kategorye, jedni oczy zielone uważają za jasne, 

 drudzy za ciemne i t. p. Wobec tego o ściślejszem porównaniu mowy być nie może. 



Skóra. Barwy określiłem tu zapomocą tablicy L u s c h a n a , pozostawiającej 

 niestety wiele do życzenia. Aby jednak raz ustalić system, wolałem posługiwać się 

 złą tablicą niż żądną ; a oto rezultaty : 



Barwa skóry 



N-ra* skali 

 Luschana 



Mężczyźni 



Kobiety 



L. 



w 

 -o 



L. 



% 



Różowo- biała . . 



3 



1 



0,6 







Śniada .... 



4 



10 



6,4 









7 



135 





24 



96,0 



Śniado-biała . . .< 



8 



7 



| 93,0 



1 



4,0 





ę 9 



2 









W zestawieniu tern widzimy ogromną przewagę skóry A° 7 ; jest to właściwie 

 skóra biała, podczas gdy następne numera wykazują pewną domieszkę barwy zwanej 



') Instrukcya do badań antropologicznych nad ludnością polską opracowana przez L o t h a będzie 

 bowiem nadal obowiązywała naszych pracowników w tej dziedzinie. 



