69 



chuć tu ida one w kierunku odwrotnym : w Opoczyńskiem średnia jest najniższa (130 

 mm.), w Smardzewicach wyższa (131,6) i w Opatowskiem najwyższa — 133 mm. 



Wysokość całej twarzy mierzyłem od nasionu do gnathionu, otrzymując dla męż- 

 czyzn min. — 102 mm., max. — 134, dla kobiet min. — 101, max. — 117. Tylko 

 skala wahań kobiet ze Smardzewic jest nieco większa od obecnie podanej. Krańcowe 

 cyfry mężczyzn zaś zlewają się. Średnie wysokości twarzy w Opoczyńskiem (mężcz. 

 117,6 i kob. — 107) i Smardzewicach (męż. — 117,2; kob. 106,9) są jednakowe, ale 

 różnią się od Opatowskiego, gdzie średnia długość twarzy mężczyzn (135,7), zarówno 

 jak i kobiet (125,6), jest znacznie większa. 



Wysokość górnotwarzówa od" nasionu do prosthionu. Pomiar ten wykonałem 

 tylko na 30 osobnikach. Skala wahań dosyć znaczna, bo od 58 do 95 mm. dala 

 średnią 70,2. 



Wskaźnik twarzy wysokos ^ tWiirz > x 00 posiada wśród mężczyzn bardzo rozległą 

 szerokość twarzy r x J ? 1 



skalę wahań, bo od 69 do 97, a wśród kobiet od 73 do 95. Pomimo takiej rozległości. 



poniżej 75 i powyżej 91 wskaźniki trafiają się tylko sporadycznie, osiągając maximum 



częstości przy wsk. 84. 





Ile razy : 







Ile razy : 







Ile razy : 





Wsk. 



męż. 



kob. 



Wsk. 



męż. 



kob. 



Wsk. 



mężcz. 



kob 



69 



1 





79 



6 



2 



89 



3 



1 



70 



1 





80 



8 



4 



90 



4 





71 







81 



11 



2 



91 



2 





72 



3 





82 



15 





92 







73 



1 



1 



83 



13 



3 



93 



1 





74 



1 





84 



20 



2 



94 







75 



3 





85 



9 



2 



95 



1 



1 



76 



2 



2 



86 



9 



1 



96 



1 





77 



8 



1 



87 



9 



1 



97 



1 





78 



10 



1 



88 



12 











W następującem zestawieniu widzimy różnice, zachodzące w budowie twarzy 

 pomiędzy ludnością Smardzewic i wsi opracowanych obecnie. (Porównania z ludno- 

 ścią Opatowskiego nie mogę uskutecznić, ponieważ Olechnowicz inaczej mie- 

 rzył długość twarzy). 





Opoczyńskie Smardzewice 

 (St. L.) (St. L.) 



m. k. 



m. 



k. 



. 



Szerokolicych (chamaeprosopia) wsk. do 90 93,4 92,0 

 Wązkolicych (leptoprosopia) „ od 90 6,6 8,0 

 Wskaźnik średni 82/2 82,2 



89,0 

 11,0 

 84,1 



92,0 

 8,0 

 81,4 



Z tablicy wynika, że wogóle w Opoczyńskiem twarze są szerokolice. Co się ty- 

 czy łączności występowania wskaźników czoła i twarzy, to możemy powiedzieć, że 

 czoła o wskaźnikach od 65 do 72 najczęściej łączą się z twarzami o wskaźnikach od 

 77 do 88. 



