72 



szc, niż w Smardzewicach, a w tych znów — niższe, niż w Opatowskiem, gdzie średni 

 wskaźnik nosa dla obojga płci wynosi przeszło 74. 



Kształty nosa. Niezależnie od wymiarów nosa, notowałem jeszcze jego kształty, 

 ponieważ mniemam, że same cyfry nie wystarczają do scharakteryzowania tego, tak 

 zewnętrznie urozmaiconego organu. Notowałem więc wygląd grzbietu nosa i jego 

 kształt w profilu, t. j. cechy których pomiary nie ujmują. 





Opoczyńskie 



Smardzewice 



Grzbiet nosa 



(St. L.) 



(St. L.) 





m. 



k. 



m. 



k. 



wązki . . J '; 5, ę*^ 



22,6 



16,0 



18,0 



20,0 



średni .... 



63,8 



72,0 



76,0 



68,0 



szeroki .... 



13,6 



12,0 



5,0 



12,0 



płaski .... 







1,0 





Z tabelki wyziera naogół zgodność tej cechy w porównywanych miejscowościach, 

 tylko wśród mężczyzn ze Smardzewic jest nieco mniej nosów o grzbietach szerokich. 

 W następnej tabelce zestawiam kształty profilu nosa: 





Opoczyńskie 

 (St. L.) 



Smardzewice 

 (St. L.) 



i Opatowskie 

 (01.) 



m. 



k. 



m. 



k. 



m. 



k. 



Prosty .... 



18,7 



20,0 



25,0 



18,0 









20,7 



16,0 



27,0 



18,0 



| 53,6 



28,8 



wklęsły lekko . 



16,1 



1 6,0 



24,0 



38,0 







„ miernie 



13,6 



16,0 



12,0 



26,0 







silnie . 

 hakowaty. 



3,2 



8,0 



3,0 

 1,0 





| 24,2 

 1 



57,4 



zadarty .... 







1,0 









wypukły lekko . 



19,4 



24,0 



6,0 









miernie . 



3,9 





1,0 





j 22.0 



13,8 



silnie . . 



4,5 













Widzimy, że w całym powiecie Opoczyńskim istnieje zgodność w zakresie 

 kształtów nosa, przytem u obojga płci występuje wyraźna tendencya ku nosom 

 prostym, wyrażająca się w małych odsetkach nosów miernie i silnie wypukłych 

 i wklęsłych. Również raz tylko zanotowałem nos hakowaty i zadarty, [a mianowicie 

 w Smardzewicach. 



Z powodu innego ugrupowania materyału u Olechnowicza, zmuszony byłem 

 zestawić go porównawczo w innych niż moje grupach, z czego widać, że Opatowskie 

 różni się od Opoczyńskiego trochę większą odsetką nosów wklęsłych. 



III. PRÓBA ANALIZY TYPÓW. 



Oprócz korelacyi, o których była mowa wyżej, starałem się jeszcze innymi 

 sposobami wykryć typy, jakie wchodzą w skład ludności pow. Opoczyńskiego. 



Zestawienie wskaźnika głównego z wzrostem. Zestawienie takie daje nam re- 

 zultaty, podobne do otrzymanych przez T a 1 k o - H ry n c e w i c z a dla całego Króle- 



