90 



razy partacz, partoła I porów, partolić), które niegdyś oznaczały niezawodnie wy- 

 rabiających „part", a wogóle tkacza wiejskiego, stały się przezwiskiem tkacza liche- 

 go, wreszcie synonimem każdego lichego rzemieślnika i wytwórcy. Tkacza „partu" 

 zwano niewątpliwie także partyką (forma taka sama, jak np. władyka), skąd 

 dzisiaj takie nazwiska rodowe u ludu. Zwano też i partułą, party nią i party- 

 niem, skąd po dziś -dzień Partuły, trzy osady wiejskie w tarnowskiem; skąd Par- 

 ty ni a, wieś w mieleckiem; skąd Partyń, wólka, należąca do Rudki w powiecie 

 tarnowskim: wszystko to pierwotnie osady tkackie. 



Kobiety słowiańskie już w prasłowiańskich czasach umiały tkać płótna i sukna, 

 ale do osnucia przędzy na statku (warstacie) trzeba było z czasem, gdy tkactwo się 

 do znacznego stopnia wydoskonaliło, zawodowego tkacza, jak to się dzieje i dzisiaj 

 jeszcze tam, gdzie wyrabianiem swojskiego płótna trudnią się wszystkie gospodynie 

 wiejskie. Gdzie wśród ludności wiejskiej brakło takich zawodowych rzemieślników, 

 dwory osadzały ich na własnej ziemi, tak dla własnej potrzeby, jak i dla potrzeby 

 okolicy: i stądto właśnie dzisiaj osady, jak Party ni a, Partyń, Partuły. 

 W blizkości miast posługiwano się po wsiach oczywiście i tkaczami miejskimi, 

 wśród nich zaś w czasach kolonizacyi niemieckiej, bywali i majstrzy niemieccy, którzy 

 obsługiwali okoliczną ludność polską zapomocą swych czeladników, zwanych z nie- 

 miecka knapami (Knappe). Stąd znowu lud nasz począł przez wyraz knap rozu- 

 mieć tkacza i tak tkacza nazywać. Przetrwało to w niektórych okolicach, np. w kra- 

 kowskiem, aż do ostatnich czasów 1 ), a już na początku wieku XVI było ogólnie roz- 

 powszechnione, gdyż w r. 1538 czytamy: „panniiices alias Knap i"-). A stąd zno- 

 wu osady i nazwy miejscowe, jak Knapy: 1) wieś w sieradzkiem, 2) wieś w mie- 

 leckiem. 



8. Jadowniki, jastkowie, tukan, tukaj, tuehoła, 

 tuchołka, tuchola, tuełiyń. 



O pastuchach wspomnieliśmy już na wstępie, w szczególności o kobylnikach, 

 świniarach, dodaj myż teraz o tym samym procederze jeszcze słów kilka, a najpierw 



pastwiskach, gdyż nazwy ich pozostają w nader ścisłym stosunku do tych nazw 

 pastuchów, które chcemy objaśnić. 



Nie czyniliśmy pierwotnie różnicy w nazwaniu między jadłem ludzkiem a zwie- 

 rzęcem: te same wyrazy, które oznaczały pokarm ludzki, oznaczały i pokarm zwierzę- 

 cy. Z czasem dopiero kultura wytworzyła różnice, lecz dawny stan jedności i dzisiaj 

 jeszcze widny jest z wielu wyrazów. Trawą nikt już dzisiaj nie nazwie pokarmu 

 ludzkiego, ale strawa, potrawa dzisiaj jeszcze oznaczają pokarmy ludzkie :! ). Kar- 

 ma to dzisiaj już tylko zwierzęca, zwłaszcza zimowa, ale pokarm to jeszcze i dzi- 

 siaj ludzki 4 ). Pasza, pastwa to dzisiaj już tylko zwierzęce, ale że dawniej 



1 ludzi nietylko się karmiło, ale i pasło, widać z tego, że jeszcze dzisiaj mówimy 



') Kolberg Krakowskie IV. 309. 



'-') Sprawozdania Komisyi językowej Akad. Umiej. III. 358. 



) U naszych górali wszakże potraw a oznacza i dzisiaj jeszcze paszę-zwierzęcą. — „I tak na 

 Zimę musicie je (kozy) przedać, bo nima po t r a w y... — Władysław Orkan: Komornicy. Lwów 190K r. 

 sir. 71. 



'l W języku starosłowiańskim wyraz Kro ma oznacza: cjbus i p a 1) u 1 u m. Fr. Miklosicli: 

 Lexicon palaco-slovenico-graeco latinum. 



