92 



dębowiec, tarnowiec, dzikowiec, kamieniec i t. d. to niegdyś miejsca, gdzie były sosny, 

 dęby, tarny czyli ciernie, dziki, kamienie; Jadłowiec — miejsce, gdzie były jadła 

 i pasze, inaczej pastwiska), — wieś w wieluńskiem; jak Jadło wek (niewielki obszar, 

 gdzie były jadła, pasza, pastwisko), — wieś w szczyczyńskiem: jak Jadło w a, (nazwa 

 słowacka, która po polsku brzmiałaby Jadł owa, z domyślnem knieja, ziemia, oko- 

 lica, wieś, gdzie było jadło, t. j. pastwisko). 



Od wyrazu j a d poszedł, jak lingwistom wiadomo, także wyraz j a s t w tern sa- 

 mem pierwotnie znaczeniu, co jad, co jadło, a więc w znaczeniu pokarmu ludz- 

 kiego, a w odniesieniu do zwierząt w znaczeniu paszy, pastwiska; wyraz, który w ję- 

 zyku naszym piśmiennym dawno zaginął, ale istnieje dotąd w języku naszym ludowym 

 (kaszubskim) w formie zdrobniałej jestk (jestek — jastek) 1 ) w znaczeniu pokarmu 

 ludzkiego, w znaczeniu jadła 2 ), w języku zaś starocerkiewnym mamy jasto w zna- 

 czeniu p o r t i s c i b i. Stąd znowu miejscowości, jak J a s t, dwie miejscowości 

 w pszczyńskiem; jak Jastków (pierwotnie z domyślnem las: las, w którym były 

 jastki, t. j. pastwiska): 1) wieś w lubelskiem, pierwotnie trzy osobne wsi, znane 

 już 1252 r. 2) wieś w opatowskiem. Jak Jastkowice (ludzie osiedleni na jasi- 

 kach, pastuchy; podobnie ł a n o w i c e,— ludzie osiedleni na łanach albo hubice ludzie 

 osiedleni na hubach; skąd miejscowości, jak Łanowi ce, z ruska Łanowicze: 1) wieś 

 w samborskiem, 2) dwie wsie w suwalskiem; jak Hubice, z ruska H u b i c z e: 

 1) wieś w dobromolskiem, 2) w drohobyckiem. Porównać z tern należy i dzisiaj 

 jeszcze formowane wyrażenia, jak : karyerowicze, jarmakowicze s ) spacerowicze 4 ) i t. p. 

 Obok jast mówiło się j a s t w a, j a s t e w w tern samem znaczeniu paszy, pastwiska, 

 a stąd J a s t e w, — wieś na równinach w brzeskiem. 



Jak obok formy męskiej j a d mieliśmy żeńską jedzą w tern samem znaczeniu 

 pierwotnie pokarmu ludzkiego, potem także paszy zwierzęcej i pastwiska, tak mieli- 

 śmy obok męskiej formy jast żeńską jaszcza (u Słoweńców j e s z c z a dzisiaj 

 jeszcze oznacza potrawę, pokarm ludzki i paszę), skąd znowu w tern samem znacze- 

 niu j a s z c z e w (formacya taka sama jak j a s t e w), uwieczniona w nazwie wsi J a- 

 szczew w pow. krośnieńskim. 



Od tego samego wyrazu jad w znaczeniu pokarmu, paszy, poszły także wyra- 

 zy jasło, ja siei i jesiel (jaśl) w znaczeniu żłobu, koryta, a więc sprzętu, 

 w którym zwierzętom dawano paszę. W przenośni wyrazy te oznaczały także okoli- 

 ce, które pod jakimś względem były do tych sprzętów podobne, czemu dziwić się 

 nie będziemy, skoro zważymy, że jak od wyrazu o s i e ł formujemy wyraz oślina, 

 tak od wyrazu k o c i e ł uformowaliśmy wyraz kotlina, a co on dzisiaj oznacza, 

 powszechnie wiadomo. Ą od nazwy okolicy poszły znowu nazwy osad ludzkich. 

 I stądto Jasło, miasto powiatowe w Galicyi, znane z najdawniejszych dokumentów 

 pod nazwami Jasiel i Jesiel'), w czem nic dziwnego, gdyż wyraz jasło 

 i j a ś 1 oznaczał niegdyś jedno i to samo. Nadto dziś jeszcze wyraz j a s 1 i (liczba 

 mnoga od jaśl) oznacza w wielu językach słowiańskich to samo, co nasz jasło, jasła, 

 jasełka; stąd Jasiel, wieś, należąca do parafii w Jaśliskach w sanockiem; stąd J a- 



') Forma jestk powstała z formy jastk (jastek) pod wpływem wyrazów pokrewnych, jak 

 jeść i t. p. 



-) Prace filologiczne III. 394. 



: ) Kaz. Laskowski: Zrośli z ziemia 1. 133. 



4 ) S t. O s t r o w s k i: Z gwiazdą mocarza, 186. Mieczysław Srokowski: .lak łza, 133. 

 ') Zob. słownik geograficzny, t. III. 488 -489; t. XV. II U. 



