28 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Kulczyn, Majdan Stary, Starzyzna, Sczestniki, Zdżarka, "Wojciechów, Du- 

 beczno oraz folwarki: Ujazdów, Kratia, Swiców, Lec, Krzemienna, Podluta 

 i Mieżychód. 



Wszystkie te miejscowości niegdyś pod nazwiskiem dóbr Hańskich stano- 

 wiły dziedzictwo rodziny, noszącej toż samo nazwisko. Po wygaśnięciu tej 

 rodziny za "Władysława IV przeszły w ręce Kunickich a na początku bieżącego 

 wieku do Okęckich. Przed kilkunastu latami rozdzieliły się na trzy oddzielne 

 majątki: Hańsk, Kulczyn i Kołacze do trzech oddzielnych właścicieli 

 należące. 



Powierzchnia gminy równie jak i całego powiatu jest słabo falista: wy- 

 niosłości zajmują grunty orne lub lasy, niziny zaś — łąki, trzęsawiska, topiele 

 i nieraz znacznych rozmiarów jeziora. 



Grunty, o ile wnosić można z mapy geologicznej pp. Dunikowskiego 

 i Siemiradzkiego, złożone z piaszczystych napływów aluwialnych z nieznacznym 

 wykwitem dolnej gliny lodowcowej, jako jałowe i nieurodzajne, wymagają bar- 

 dzo starannej uprawy, aby wynagrodzić pracę rolnika. Gruntu lepszego, 

 pszennego zaledwie kilkaset morgów. Zagłębienia, jeśli nie zalane wodą, wy- 

 pełnione są 8 do 10 łokci grubą a na parę kilometrów długą i szeroką warstwą 

 torfu w jaknajlepszym gatunku. Przybliżenie można oznaczj ć, że sam Hańsk 

 mógłby torfem ogrzewać mieszkańców całego powiatu najmniej przez lat 50. 

 Wśród tych torfiastych pokładów na tery tory um gminy Hańskiej znajdują się 

 3 znacznych rozmiarów jeziora: Lawskie, Seluble i Zdżareckie i wiele innych 

 pomniejszych. 



Pomimo nieurodzajnego gruntu ludność szybko wzrasta tak, że dziś prawie 

 na każdym 30-o morgowym włościańskim udziale siedzi po 3-ch lub 4-ch, nie- 

 raz liczną obarczonych rodziną, współwłaścicieli, którzy, gdyby nie znaczny 

 zarobek w lasach i na polach dworskich, na pewno wyżywićby się nie mogli. 



Lasy niegdyś tu bardzo obszerne, w starodrzew obfite, dziś okrutnie 

 przetrzebione. Właściciele ich, aby zrównoważyć swój budżet, sprzedają lasy 

 porębami i na gruncie oczyszczonym osadzają z różnych stron kraju nadbie- 

 głych czynszowników. Tacy czynszownicy, zwani tu powszechnie budnikami, 

 ponieważ z początku, jak zwierzęta, w budach ziemnych przemieszkują, biorąc 

 ziemię tylko na rok, starają się z niej wyciągnąć odrazu jaknajwięcej korzyści. 

 Po kilku latach takiej gospodarki całkiem wyjałowiona ziemia idzie na paste- 

 wnik a czynszownik, porzuciwszy ją, bierze w dzierżawę nową porębę. W lasach 

 tych, jak starzy ludzie utrzymują, rosły prawie same dęby, dziś widać na 

 wzgórkach sosnę, brzozę lub osinę, a w nizinach— olszynę. 



W gminie dziewczęta nie mają zwyczaju zdobić się kwiatami, dla tego też 

 ogródki włościańskie wyglądają bardzo smutno, gdyż żaden kwiatek swym 

 uśmiechem fizyognomii ich nie rozwesela. Jeżeli zaś spotka się grządkę kwia- 

 tów przed domem, to napewno dom ten należy do zagranicznego lub, conaj- 

 mniej, miejskiego przybysza. Najozdobniejsze ogródki widywałem w Majdanie 



