138 



DZIAŁ III. BOTANIKA 1 ZOOLOGIA. 



Rar|unculaceae. 



Pulsatilla patens (L.) Mili. Rośnie na wzgórzach w dosyć wielkiej 



ilości, kwitnie w kwietniu. 



Anemone silvestris L. W zaroślach i laskach rzadszych. 



A. nemorosa L. W lasach dosyć obficie, kwiecień, maj. 



A. ranunculoides L. W lasach, rzadziej od poprzedzającej. Maj. 



Hepatica triloba Gil. W lasach. 



Ficaria ranunculoides Roth. W gajach cienistych. W okolicach Pie- 

 ratyna widziałem tylko okazy typowe. 



W gub. wołyńskiej oprócz typowej F. ranunculoides Roth. rośnie jeszcze F. in- 

 termedia Schur (okazy, zebrane w okolicach Żytomierza przez p. Lipskiego, 

 widziałem w zielniku uniwersytetu kijowskiego). Na tę ostatnią formę u nas 

 dotąd prawie wcale nie zwracano uwagi, więc parę słów, które jej tu poświęcę, 

 nie będą zbyteczne. F. intermedia Schur (Enum. plant. Transsilvaniae p, 

 14; Ranunc. intermedius Schur, R. Ficariaeformis F. Schultz; Ficaria calthaefo 

 lia Gr. et Godz. non Rchb.; R. ealthaefolius Jordan.; R. calthaefolius Boiss. 

 FI. Orient. I. p. 24; R. Ficaria (3 incumbens F. Schultz; Ficaria ranunculoides 

 i F. calthaefolia wielu autorów). Łodyga zazwyczaj dosyć dobrze rozwinięta. 

 Liście duże, zwykle mniej lub więcej okrągłe, całobrzegie lub niewyraźnie tępo 

 ząbkowane, rzadziej kilkoma wyraźnemi ząbkami przy nasadzie opatrzone. Kla- 

 py liści mniej lub więcej przykrywają ogonek. Liście korzeniowe opatrzone są 

 długiemi ogonkami. F. intermedia bardzo jest zbliżona do F. ranunculoides 

 i niezawodnie stanowi tylko odmianę tej ostatniej. Z drugiej strony F. inter- 

 media przez wielu autorów była uważana za F. calthaefolia Rchb., z którą je- 

 dnak jest mniej spokrewnioną, niż z F. ranunculoides. Nawet tak słynny bo- 

 tanik, jakim był E. Boissier w swojej „Flora Orientalis" opisał F. intermedia 

 pod nazwiskiem F. calthaefolia. Chociaż Boissier przytacza rysunek Reichenbacha, 

 nie może być jednak wątpliwości w tern, że opisuje on nie prmcdzwą F. cal- 

 thaefolia, lecz F. intermedia Schur. To uwidocznia się w następującej uwadze. 

 „Folia et flores duplo majores, caulis erectus nec aciscendens nun- 

 quam radicans, carpella majora." Cechy te wcale nie odpowiadają F. 

 calthaefolia, która nie ma rozwiniętej łodygi i posiada liście nie większe lecz 

 mniejsze, niż F. ranunculoides. Atoli słowa te zupełnie stosują się do F. in- 

 termedia. Drugi dowód tego, że Boissier opisał mianowicie F. intermedia, a nie 

 F. calthaefolia, polega na tern, że w zielniku Cesarskiego ogrodu botanicznego 

 w Petersburgu, znajdują się typowe okazy Ficaria calthaefolia Rchb. (z Kauka- 

 zu), które Boissier określił jako Ficaria rauunculoides i własnoręcznie wypisał 

 tę ostatnią nazwę na etykietce. F. intermedia Schur rośnie prawie w całej połu- 

 dniowej i środkowej Europie (F. Schultz!, Herb. normale Cent. t M 4, cent. 

 V M 407, cent. VII M 4 bis. i Schur loc. cit.) w Afryce północnej? i Azyi 

 zachodniej? (W zielniku Sintenisa „Iter trojanum" 1383 — egzempl. Cesarsk. 

 ogrodu bot. petersb., znajdują się dwa okazy Ficaria; jeden z nich przedstawia 



