ŻUKI czyli GNOJÓWCE 



KRAJOWE_ 



LU s t ę p. 



Zuki czyli gnojówce należą do owadów tęgopokry wych (Coleoptera) pię- 

 cioczłonkowych, Pentamera, posiadają bowiem podymy nóg czyli łapki (tax - sae) 

 z pięciu członków złożone, nadto są blaszkorogie (Lamellicornia), również jak 

 cała rodzina chrabąszczów właściwych (Melolontidae), które nieraz fałszywie żu- 

 kami nazywamy i na odwrót żukom nadajemy nazwę chrząszczy. Co tedy należy 

 rozumieć pod nazwą żuka? Zukiem w szerszem znaczeniu możemy śmiało na- 

 z ;vać znaną wszystkim naszę krówkę gaojową, a zaś chrząszczem powszechnie 

 znanego chrabąszcza (Melolonta vulgaris). Różnice pomiędzy temi dwoma 

 owadami są tak widoczne na pierwszy rzut oka, że zbytecznemby było ich opisy- 

 wanie. Nadto wszystkie chrząszcze są wyłącznie roślinożerne i żywią się 

 świeżemi liśćmi (lub jako gąsienice podziemnemi częściami roślin), gdy tym- 

 czasem żuki, z wyjątkiem nielicznych gatunków żyją wszystkie prawie wyłącz- 

 nie w gnoju, którym się żywią a także się w nim mnożą. 



Niewszystkie jednak owady żyjące w gnoju, są żukami, ale tych, które 

 oprócz żuków w nim przebywają, ukształtowanie jest zupełnie odrębne. Do 

 tych owadów należy dużo gatunków Histeridae, Cerciones, Hipocoprus i dużo 

 kąsawców (Staphilmidae). 



Wyraz żak jest jedynym, jakim ogólnie gnojowca nazwać możemy i zda- 

 je się, że tylko naszemu językowi właściwy; w innych językach chrząszcz i żuk 

 to jedno, połacinie scarabeus równie dobrze oznacza chrząszcza jako też i żaka. 

 Po włosku scarafagio oznacza tak żuka jako też chrząszcza. W słownictwie prze- 



Pam. Fizyog. Tora XIV Dział EIL— 80 



