164 



DZIAŁ III. BOTANTKA I ZOOLOGIA. 



Te ostatnie pozornie z dwu członków złożone, gdyż trzeci tylko cokol- 

 wiek poza drugi wystaje. Tarcza głowy bardzo wydłużona lub zaokrąglona 

 albo nareszcie słabo kanciasta, rzadko bez wcięcia z brzegiem silniej lub słabiej 

 do góry wywiniętym. Rogów na głowie: jeden lub dwa, które u samic zamie- 

 nione są w silnie wystające \\ szerz idące kanciaste listewki. Tarczka skrzy, 

 dłowa niewidoczna. 



Nasady drugiej pary nóg bardzo szeroko rozstawione. Odwłok krótk 1 

 z pięcioma pierścieniami od spodu. Wszystkie trzy pary nóg niewiele się róż- 

 nią długością. Piszczele przednich nóg płaskie z zewnątrz trzema lub czterema 

 płaskiemi zębami opatrzone. Piszczele dwu drugich par nóg przy końcu roz- 

 szerzone i grubsze niż u nasady, z zewnątrz dwiema krawędziami opatrzone. 

 Krawędzie te mają kilka widocznych gwoździków. Łapki (stopki) nóg cienkie. 

 Pierwszy tychże członek dłuższy niż następne z osobna wzięte. Są to owady 

 tak pod względem kształtów jako też i barwy w jednym gatunku dość między 

 sobą się różniące. Żyją w każdym gnoju. Nigdy gromadnie się nie spotykają, 

 gdyż żyją parami. 



Onthophagus taurus (Schreber). — Ontliofliagus rugosus (Poda). Figura 7. 



Długość ciała 4"' — 9"' w, 



Bardzo różnorodnie ukształtowany i ubarwiony, samce szczególniej różnią 

 się wielkością i kształtem, samice tylko wielkością. Tarcza głowy wydłużona 

 spiczasto, zakończona silnie wywiniętym w miejscu zakończenia brzegiem. Na 

 tyle głowy są osadzone dwa rogi rysunkiem przypominające trochę rogi wołu 

 stepowego. U dużych samców rogi są długie, płaskie, kanciaste i kiedy owad 

 do góry głowę podniesie, przystają do zagłębień w przedkarczu, w innym razie 

 silnie sterczą ponad wysokość przedkarcza. U małych samców rogi są mniej- 

 sze czasem zaledwie widoczne, a wtedy brak jest w przedkarczu zagłębień. Sa 

 mice zamiast rogów posiadają dwie wystające ostre krawędzie, z których pierw- 

 sza umieszczona w 2 / 3 długości głowy jest łukowata i mniej stercząca od na- 

 stępnej umieszczonej tuż przed przedkarczem, nadto samice nie posiadają garbu 

 i zagłębień. 



Owad cały dość gładki prawie połyskujący, zaledwie kropkowany na przed- 

 karczu, pokrywy skrzydłowe nadzwyczaj słabo prążkowane. 



Barwa bardzo różnorodna, prawdopodobnie właściwa miejscowym odmia- 

 nom. Zazwyczaj przeważa barwa czarna z przebłyskiem zielonawym, chociaż 

 bywa i inna, i tak: posiadam okazy samców i samic, które są całe brunatno- 

 ceglaste. Z pod Monachium mam okaz z czerwonawemi pokrywami i z czar- 

 no-zielonem przedkarczem. "W" guberni podolskiej znajdowałem tylko czarno- 

 zielone całe. Pod Warszawą koło Bielan znalazłem tylko samice tego koloru 

 co i w gub. podolskiej. Z Algieru posiadam kilka okazów tej samej barwy co 

 i nasze, które są tylko mniejsze od naszych. Na Kaukazie pod Tyflisem znaj- 

 dowałem całe czerwonawe. Wogóle wszędzie jest dość pospolity, pod samą 

 Warszawą bardzo rzadki, przynajmniej po lewej stronie Wisły, po prawej częś- 

 ciej go znajdowałem. 



