ŻUKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



217 



które zagina się w stronę ścięgien przyrośnięcia głowy i ułatwia jej ruchy (za- 

 wiasa naturalna). 



Zawiasa ta nie jest wyłącznie temu rodzajowi właściwą, gdyż i inne owady 

 do wielkiej grupy Lamelicornia należące także podobną podobną organizacyą po- 

 siadają. 



Na przedkarczu, u niektórych gatunków, mieści się dwa do trzech dłuż- 

 szych lub krótszych kanciastych rogów i wtedy przedkarcze samo jest krótkie 

 i spłaszczone, większa jednak ilość gatunków ma przedkarcze, którego podłużna 

 średnica więcej niż 2 /a długości pokryw skrzydłowych wynosi, a samo przed- 

 karcze jest silnie wypukłe i zewsząd zaokrąglone, otoozone wyraźnym rąbkiem. 



Pokrywy skrzydłowe najczęściej wydłużone, bardzo rzadko średnica ich 

 szerokości równą jest średnicy długości; naznaczone od piętnastu do siedmnastu 

 parami pasemek, czasem bardzo wydatnych, a czasem prawie zamkniętych, tak, 

 że powierzchnia pokryw jest niemal gładka. 



Rjżki z jedenastu członków złożone. Z t3 r ch pierwszy u nasady najdłuż- 

 szy i największy, drugi najmniejszy, węzełkowaty, trzeci dłuższy od po- 

 przedniego i następnego, to jest od drugiego i czwartego, następne coraz krótsze 

 i coraz grubsze aż nareszcie ostatnie cztery zamienione w wachlarzykowate 

 płatki (lamellae, blaszki). Koło nasady przednich nóg na udach mieszczą się 

 dwie duże, podłużne plamy, złożone z bardzo gęstych, krótkich, złoto rudych 

 włosów. To stanowi bardzo ważną charakterystyczną cechę rodzajową. Spód 

 ciała, oraz wszelkie kanty i połączenia porośnięte dłuższemi lub krótszemi czar- 

 nemi lub płowemi włosami. 



Barwa, u przeważnej ilości gatunków, czarno-niebieska, u niektórych zie- 

 lono metaliczna, albo nareszcie pupurowa, mniejszość gatunków jest zupełnie 

 czarnej barwy bez metalicznego połysku. Barwa z wiekiem ciemnieje, ale to 

 się stosuje tylko do wierzchu ciała, spód zawsze jest jaśniejszy metaliczny, cho- 

 ciaż w miarę starzenia się o wadu przechodzi różne odcienie od żywo seledy- 

 nów o złocistego do ciemno-fioletowego metalicznego koloru. Zmiana barwy 

 niezawsze idzie w parze z twardnieniem pancerza i zdarza się, że zupełnie twar- 

 de owady są silnie metalicznie połyskujące. Jakkolwiek różnie się to dzieje 

 u rozmaitych gatunków, to jednakże zupełnie młode, a zatem miękkie, owady 

 mają o wiele żywsze barwy niż starsze. 



Minotaurus (Mulsant). 



Typhoeus (Leach). 



M. typhoeus (Lina. Seidl.). Fig. Ag 67. 

 Długość 15 do 17 mm. 



Jedyny nasz krajowy gatunek do tego podrodzaju należący, inne gatunki 

 żyją na południowych krańcach Europy lub w Azyi środkowej i na północnem 

 wybrzeżu Afryki. 



Szczęki górne wydłużone i wydatne, końcami swemi o całe dwa mm po- 

 za tarczę głowy wystające. Przód tarczy głowy trochę wydłużony, śpiczasto 



Pum. żfi»yog. Tom XIV. 



Dmial III.-2B 



