220 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



połysku metalicznego, niż te, które się wylęgły z wiosną i do końca lata do- 

 trwały. Owad u nas w kraju wszędzie bardzo pospolity i liczny, ukazuje się 

 z wczesną wiosną i trwa ciągle do późnej jesieni. Znajduje się również w całej 

 Europie i na wybrzeżu północnem Afryki, oraz w Azyi umiarkowanej aż do 

 Turkeśtanu, jf st też na całej Syberyi aż po Amur, a wszędzie jest równie po- 

 spolity i liczny. Nazwy gatunkowe jak: putridarhis, intermedius są tylko sy- 

 nonimami i zawsze oznaczają tegoż samego owada. Opisy u autorów owadów 

 pod temi nazwami powstały skutkiem zbyt skwapliwego badania pojedynczych 

 sztuk i na nie uwagi zwracać nie należy, gdyż są to tylko określenia miejsco- 

 W3 r ch bardzo słabych odmian. 



Przebyw*a w każdym gnoju i pod kupkami tegoż, ryje kanały nieraz na 

 20 lub więcej centymetrów głębokie, w które zakopuje wałki urobione z gnoju 

 i w nie składa jajka na gąsienice, które zaraz po wylęgnięciu żywią się przygo- 

 towanym zapasem nawozu, a potem szukają pożywienia w ziemi i nagryzają 

 korzenie roślin. 



G. spiniger (Marsham). 



G. puncticollis (Malinowski). 



Jest on właściwie odmianą (varietas) i różni się tern od tamtego, że mię- 

 dzy drugim (najdłuższym) zębem przednich piszczeli, a między trzecim niema 

 ostro wciętego przedziału, ale to jest różnica niewielkie mająca znaczenie, głów- 

 ną różnicę stanowią grube nieregularnie rozsiane nakłucia na całej powierzchni 

 przedkarcza stąd nazwa (Gr. puncticollis). Daleko rzadszy od poprzedniego, 

 ale też w całym kraju rozprzestrzeniony. Posiadam dwa okazy znalezione pod 

 Warszawą na Bielanach. 



G. mutator. Marsham. Fig. Nr. 69. 



Długość od 16 do 25 mm. 



Do Gr. stercorarius szczególniej stare okazy na pierwszy rzut oka bardzo 

 podobne. Różni się jednak bardzo ułożeniem odmiennem pasemek na pokry- 

 wach i silniejszym połyskiem metalicznym. Różnice w ustawieniu pasemek 

 bardzo łatwo spostrzedz przy pomocy zwykłej lupy. 



Z siedmnastu par pasemek na pokrywach skrzydłowych trzecie i piąte pa- 

 semko, poczynając od szwu, są ściśnione sąsiadującemi dwoma prążkami i koń- 

 ce tychże (prążek) schodzą się z sobą przed nasadą przedkarcza, do której w po- 

 staci szerszej prążki dotykają, a między niemi zawarte pasemka są skrócone 

 i znacznie węższe od sąsiednich. Oprócz tego pasemka są silniej wypukłe niż 

 u Gr. stercorarius. Pomieniona różnica jest najważniejszą, ale są też i inne, 

 a mianowicie: brzeg szczęk mniej wcięty oraz bardziej wydłużone pokrywy. Li- 

 nijka na środku przedkarcza, koło jego nasady wydatniejsza, czasem zupeł- 

 nie bez nakłuć. Barwa zawsze od G. stercorarius odmienna, pod spodem prze- 

 waża odcień zielony. "Wreszcie ubarwienie i połysk zależą od wieku i miejsco- 

 wej odmiany. Nasze krajowe okazy są przeważnie mniej błyszczące, z wierz- 

 chem ciała (nawet u starych) posiadającym zielonawo- szafirowy odbłysk; spód 

 ciała silnie metalicznie błyszczący zawsze z naciekiem zielonym. 



