224 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



U nas ukazuje się jedyny gatunek: 



L. cephalotes (Pallas) vel apterus (Solski), zwłaszcza odmiana, var- podołi 

 cus Fischer. 



Owad ten zamieszkuje wielką przestrzeń Europy wschodnio południowej, 

 oraz wszystkie porzecza w Węgrzech, zdarza się też w Czechacn i w Morawii, 

 oraz w arcyksięstwie Austryackiem. 



Seidlitz w swem dziele (Fauna baltica) podaje, że owad ten znajduje 

 się nad morzem Baltyckiem. Wprawdzie w różnych krajach Europy zdarza się 

 ale najliczniejszy jest w guberniach: wołyńskiej, podolskiej, oraz w innych po- 

 łudniowych guberniach Cesarstwa i tam jest bardzo pospolitym owadem. Sam 

 znajdowałem go w r. 1885 w licznych okazach około st. dr. żel. Połud. Zacho- 

 dniej Rozdzielnej, w stanie suchym w szczelinach głęboko popękanej czarnej 

 rędziny. 



Około Odessy nad morzem też nie jednego żywego znalazłem. Poza Dnie- 

 prem i więcej jeszcze na wschód, oprócz pomienionego gatunku, który tam jest 

 bardzo pospolity, są i inne, których liczba zwiększa się w miarę posuwania się 

 ku południowi i wschodowi. W Turcyi Europejskiej, w Syberyi, w Grecyi, na 

 Kaukazie, w Persyi, oraz w kraju Zakaspijskim i w całej Azyi środkowej, 

 a zwłaszcza w Turkestanie, żyją liczne gatunki wielce między sobą się róż 

 niące. 



W Galieyi jest dość pospolitym owadem. Hr. Wł. Dzieduszycki w swoim 

 katalogu wymienia go jako owada, pochodzącego z okolic Sokala. 



Prof. Nowicki wymienia go jako owada powszechnego na całem porzeczu 

 Sanu i Bugu w Galicyi. 



U nas zdarza się w hrubieszowskiem, oraz w proszowskiem na porzeczach 

 w czarnoziemiu. 



Jest to jedyny owad z pomiędzy żuków, który nie żywi się gnojem i nie 

 lęgnie się w nim, a chociaż ryje również jak inne żuki przewody pod ziemią, 

 w której ściśle parami żyje (Erichson), to jednakże tak doskonałe owady, jako 

 też i gąsienice żywią się wyłącznie roślinami. Gąsienice — korzonkami Eauisetum 

 i bulwo watemi korzeniami różnych roślin, a doskonałe owady różnemi rośli- 

 nami z rzędu złożonych. Compositae. Lubią bardzo łodyżki rośliny Taraxacum 

 officinale. W krajach, gdzie się udaje wino, wyrządzają w ten sposób szkodę 

 w jego plantacyach, że samce ogryzają swemi potęźnemi szczękami świeże pędy 

 winorośli i zawlekają do swej nory, aby je potem spożyć. 



Do opisanych cech rodzajowych można jeszcze dodać, że L. apterus jest 

 długi na 20 do 26 mm. 



Głowę ma gęstemi drobnemi nukłuciami pokrytą, przedkarcze prawie bez 

 nakłuć, trochę połyskujące. Pokrj^wy skrzydłowe również jak głowa z nakłu- 

 ciami, ale gęstszemi i zatartemi. Cała powierzchnia ciała ma wygląd skóry 

 W3"czernionej, przytem barwa zawsze czarna, czasem ze słabym odcieniem oliw- 

 kowym. 



