XI 



Civiles dissensiones citeriori Sicilia obortae ab bisce studiis absol- 

 vendis eum averterunt; quamvis senectus nunquam coegit a literariis 

 exercitationibus cessare. Fuit enim semper operosus, semperque agens 

 aliquid et moliens; talis scilicet, qualis in superiore vita fuit, prout 

 hac de re Mantuanus Poeta inquit: 



„ Nec tarda senectus 



„ Debibtat vires animi, mutatque vigorem. 



Sic studia huiusmodi, quae neglectu hominum et fastidio obsole- 

 verant, Polii perquisitionibus in honore esse coeperunt; quibus pera- 

 gendis tanta usus fuit meditatione, experientia, et labore, ut earum 

 disciplinarum parens iure, meritoque dici possit. 



et sine mendacio opinionem suam iuris 

 pubhci fecit. * 



* Ne rem pulcherrimam hoc loco transilire vi- 

 deamur animadvertere oportet, Aortam inferiorem, 

 a corde continuo recedentem,ramum tribuere mu- 

 sculo adductori superiori, qui in ipsius crassitiem 

 se se immittens, ad lacteam cisternam tendit. Et 

 revera injectione in ipsum facta, tota cisterna 

 praedicta extemplo turgescere videtur, unde hy- 

 drargyrum, tamquam e fonte manans, universos 

 permeat vasorum lactiferorum surculos; qui hinc 

 abeunt ad branchias, juxta vasorum branchialium 

 directionem excurrentes , illinc vero super mu- 

 sculum adductorem in primis multifariam direm- 

 pti, exinde supra pallium undequaque producti, 

 serpentino veluti cursu vasa sanguifera inibi loca- 

 ta comitantur. Porro suspicari oportet aditum a 

 praedicto Aortae trunco in oisternam lactiferam 

 haud libere patere, quum iniectum fluidum nota- 

 bili egeat impulsu , ut illuc transvehatur . Unde 

 colligitur vasa ista humorem lymphaticum a va- 

 riis vermis partibus derivare ad cisternam, inde- 

 que ad sanguinem per arterias majores profluen- 

 tem . Humor ille , quo vasa lactifera turgent , 

 lacteam consistentiam atque colorem amittit 

 quemadmodum illa a cisterna recedunt; et sane, 

 quae super pallium excurrunt, lympham tenuem 

 transferre videntur. 



His omnibus praemissis, quisnam sibi persua- 

 debit in cunctis memoratis vermibus nullum 



Conferatur celeberrimus physiolo- 

 gus Treviranus, ** et Memoria nostra 



usquam nervorum vestigium inesse? Hoc sane 

 ai-duum, ac pene incredibile esse nos quoque fate- 

 mur. At cordatos Lectores monitos facimus nos 

 rei insolentia percitos, iterum iterumque singu- 

 las istorum animalium partes minutim perlustras- 

 se; et quamvis acri studio, ac diligentia pene in- 

 credibili illud praestiterimus , nullum unquam' 

 adparuisse neque cerebrum, neque nervorum ve- 

 stigium. Dissimulare utique non audemus nos in 

 primis tum a glandula testacea, tum a cisterna, 

 et vasis lacteis fuisse deceptos , quae praesertim 

 prae nimia exilitate nervorum habitum referebant: 

 subinde autem re melius ad examen revocata , 

 quantum a vero aberraverimus, dilucide cognovi- 

 mus ( Op. cit. Introd. pag. Sg, 447- 



Poli alPincontro nelle sue moltiplici, ed 

 esatte sezioni di tali animali non trovo segno al- 

 cuno di cervello e di nervi ; e lo stesso e avve- 

 nuto a me nelle sezioni ripetute per molti anni 

 del Mytilus edulis . Poli vide anch'esso questi 

 organi : ma piu esatte ricerche 1'assicurarono che 

 quelli erano organi preparatori della materia cal- 

 carea, e de' vasi lattei, e non gia nervi, o un loro 

 sistema. Verisimihnente da essi fu ingannato il 

 Cuvierj giacche quegli organi , che esso ne' ge- 

 neri Pholas , e Solen credette sistema nervoso, 

 trovansi figurati e descritti da Poli per tutt' al- 

 tro ( Biologia, Lib. 1. sez. 3. cap. 6 ). 



