— 68 — 



paggers trok minder de aandacht, omdat men daarvoor zeer ge- 

 schikte planten heeft, maar een ideale schaduwboom, die is er 

 noodig, aan al onze bekende schaduwboomen ontbreekt het een en 

 ander en, als Rorako werkelijk blijkt beter te zijn als de reeds 

 bestaande, dan heeft de heer H. een verdienstelijk werk verricht, 

 door hem onder de aandacht te brengen. 



De eigenschappen, die de heer H. in vijf punten opsomt laten zich 

 samenvatten als: punt 1 en 2 beteekenen hetzelfde, met 3 worden de z. 

 g. stikstofknolletjes bedoeld, die op de wortels van veel Leguminosen, 

 voorkomen, in groote hoeveelheden op die van dadap, Albizzia en 

 regenboom. Zooals bekend is bevinden zich in die knolletjes schim- 

 mels, die in symbiose met de plant leven, de stikstof uit de lucht op- 

 nemen en die aan de plant leveren in ruil voor andere voedingstoffen, 

 die zij van haar ontvangen. Punt 4, zal wel bedoelen, dat de blaadjes 

 zich 's avonds sluiten, ook al eene eigenschap, die veel Leguminosen 

 bezitten. Op het laatste punt komt bet vooral aan, of zich namelijk 

 overal de heesters zoo hoog laten opsnoeicn, dat zij geschikt zijn voor 

 schaduwboomen in koffie- en cacao-tuinen. In haren natuurlijken 

 vorm zijn zij zij dat beslist niet, niet twijfelende aan hetgeen de 

 heer H. daarvan zegt, zij men voorzichtig met generaliseeren, 

 hetgeen in de eene streek gelukt, gelukt niet altijd overal. 



Er zijn meer dergelijke heesters, die zich misschien wel laten op- 

 snoeien tct boompjes, ik zou ze echter niet direct durven aanbevelen 

 voor schaduwboomen, zoo staat er naast Ormocarpum glabrum T et 

 B. var Minahassana, de gewone soort Ormocarpum glabrum T et B. 

 waarschijnlijk komt die ook wel voor het doel in aanmerking. Laatst- 

 genoemde heester heeft twee voordeelen boven Rorako, hij groeit 

 wat vlugger, schiet hooger op en geeft overvloedig zaden. Het 

 is een nadeel dat Rorako geen of zeer weinig zaden voortbrengt, 

 want al gedijt de plant nog zoo gemakkelijk van stek, de verzending 

 en de verspreiding door zaden gaat veel gemakkelijker. 



Ik eindigr dit opstel met er op te wijzen, dat het voorzichtig 

 zal zijn, vóór men Rorako als Bchaduwboom in cacao- en koffietuinen 



indien het blijkt dat de plant aan de verwachtingen beantwoordt, 

 gemakkelijk uitgebreid kan worden. Daar er in den Botanischen 

 tuin niet meer dan vier exemplaren van staan, die slechts enkele 

 zaden geven, zal de voorraad stekken spoedig opgeruimd zijn, zoodat 

 slechts aan de eerste vragen voldaan kan worden. 



