— 292 — 



in den bodem onttrokken, doch uit den vrijen voorraad 

 in de lucht aanwezig. 



Hij stelde eveneens vast, dat dergelijke planten veel 

 meer stikstof uit de lucht tot zich nemen, dan zij ver- 

 bruiken kunnen, en het overtollige in den grond achter- 

 laten. 



Dit wil zeggen dat boonen, erwten, lucerne, klaver enz. 

 aan moeder aarde schenken, wat koorn, haver en graan 

 haar ontnemen. 



De manier waarop zij dit bewerkstelligen is eenig, en 

 een voorbeeld te meer voor de wonderbaarlijke en geheim- 

 zinnige wijze, waarop de natuur zich in evenwicht houdt. 

 Indien men een gezonde boonen- of haver-plant voorzichtig 

 uitgraaft, en de wortels aandachtig beschouwt, ziet men 

 daarop een aantal ronde bolletjes. 



Op het eerste gezicht zou me» meenen, dat de plant 

 een menigte gezwellen vertoonde, dat zij ziek, of door 

 wormen of insecten aangetast was. 



Alle leguminosen hebben echter dergelijke gezwellen, 

 die in grootte uiteenloopen van een speldeknop tot die 

 van een volwassen aardappel toe. 



Plantkundigen stelden vast, dat planten met behoorlijke 

 gezwellen aan de wortels welig groeiden, terwijl die zonder 

 dit kenmerk of van slechts onontwikkelde knobbeltjes voor- 

 zien, er miezerig en kwijnend uitzagen, en maakten de ge- 

 volgtrekking, dat deze gezwellen in een of ander opzicht 

 verband moesten houden met de kracht van de plant. 



Bij microscopisch onderzoek bleken deze bolletjes te be- 

 staan uit millioenen bacteriën, en dat deze vrije stikstof 

 uit de lucht in de aarde aanwezig, tot zich namen en in 

 voor de plantenwortels toegankelijke en nuttige vormen 

 omzette. 



Zorgvuldige onderzoekingen van den grond toonden aan, 

 dat elke bodem, waarop leguminosen groeien in meerdere 

 of mindere mate deze bacteriën herbergt, dat deze organis- 

 men zich op de plant neerzetten, en de bekende kolonies 



