— 374 — 



Die voordeelen vinden daarin hare verklaring, dat de wortels der 

 Leguminosen samen kunnen leven met eene veelvuldig in den grond 

 voorkomende bacteriën-soort, die de eigenaardigheid bezit vrije stik- 

 stof uit de lucht te kunnen opnemen en die om te zetten in een tot 

 plantenvoedsel geschikten vorm. Aanvankelijk als parasiet, door 

 de wortelharen, het weefsel der wortels binnendringend, wordt later 

 de bacterie zelve geëxploiteerd, doordat de voedsterplant in wier 

 onderaardsche deelen zij zich genesteld heeft — de bacterie -- haar 

 een deel van het stikstof houdend voedsel gaat onttrekken, dat zij tot 

 eigen gebruik uit de vrije stikstof der lucht had weten te bereiden. 



Op die wijze is het duidelijk hoe Leguminosen, mits hare wortels 

 maar door die bacteriën worden aangetast, goed kunnen groeien op 

 een terrein zoo arm aan stikstof, dat andere cultuurgewassen er niet 



De verklaring van het tweede feit, dat namelijk de Leguminosen 

 onder die omstandigheden niet alleen zelve welig kunnen tieren 



oefenen, is als volgt te geven. De plaatsen waar de bacteriën in 

 quaestie zich nestelen zwellen bijna altijd tot soms vrij groote, 

 knobbels aan — de bekende wortelknolletjes der Leguminosen. Deze 

 wortelknolletjes nu raken, blijkbaar vrij dikwijls, tijdens het voort- 

 leven van de plant los, terwijl zij nog vrij wat stikstof houdend voed- 

 sel bevatten, dat tot verrijking van den grond bijdraagt. Het be- 

 hoeft voorts geen betoog, dat wanneer van een vlinderbloemig gewas 

 alleen de bovenaardsche deelen worden geoogst en het wortelstelsel 

 in den grond blijft, ook op deze wijze het gehalte aan opneembare 



In het meerendeel der gevallen bevat de grond van die stik- 

 stof-fixeerende bacteriën, zoodat men slechts zaad van Leguminosen 

 heeft uit te zaaien, om van zelf aan de wortels de knolletjes te 

 te zien optreden. Er zijn echter ook gronden, waar het 

 niet of slecht groeien van leguminosen daaraan is toe te schnj- 



tale in voorkomen. Men heeft getracht dit gebrek te verhelpen 

 door bij den grond wat aarde te voegen afkomstig van plaatsen 

 waar leguminosen yoed groeien, van de veronderstelling uitgaande, 

 dat men op die wijze ook de gewenschte bacteriën zou toevoeren, 

 die zich dan wel zelf zouden vermenigvuldigen. Inderdaad kan 

 het verlangde resultaat op die manier ook bereikt worden. Het 



